Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

Kaurava Court Hears of the Pāṇḍavas’ Forest Hardship (वैचित्रवीर्यवंशीयस्य राज्ञः करुणाविचारः)

सरित्सिन्धुरपीयं तु प्रत्यसूृग्वाहिनी भृशम्‌ । शृगालिन्यग्निवक्त्रा च प्रत्यादित्यं विराविणी,“यह सिन्धु नदी भी उलटी धारामें बहकर रक्तके स्रोत बहा रही है। सियारिन मुँहसे आग उगलती हुई-सी सूर्यकी ओर देखकर रोती है

Markaṇḍeya uvāca |

sarit-sindhur apīyaṃ tu pratyasūrg-vāhinī bhṛśam |

śṛgāliny agni-vaktrā ca pratyādityaṃ virāviṇī |

แม้แม่น้ำสินธุก็ไหลเชี่ยวกรากทวนกระแสตามธรรมดา ราวกับพัดพาโลหิตเป็นสาย ๆ และสุนัขจิ้งจอกเพศเมีย ผู้มีปากประหนึ่งพ่นไฟ ก็หันหน้าเข้าหาพระอาทิตย์แล้วส่งเสียงครวญครางกึกก้อง

सरित्river
सरित्:
Karta
TypeNoun
Rootसरित्
FormFeminine, Nominative, Singular
सिन्धुःSindhu (river)
सिन्धुः:
Karta
TypeNoun
Rootसिन्धु
FormMasculine, Nominative, Singular
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
इयम्this (she/this one)
इयम्:
Karta
TypePronoun
Rootइदम्
FormFeminine, Nominative, Singular
तुbut/indeed
तु:
TypeIndeclinable
Rootतु
प्रत्यसूर्ग्वाहिनीflowing in the reverse direction (against the current)
प्रत्यसूर्ग्वाहिनी:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रति + असूर्ग्वाहिनी
FormFeminine, Nominative, Singular
भृशम्excessively/violently
भृशम्:
TypeIndeclinable
Rootभृशम्
शृगालिनीshe-jackal
शृगालिनी:
Karta
TypeNoun
Rootशृगालिनी
FormFeminine, Nominative, Singular
अग्निवक्त्राhaving a mouth of fire / fire-mouthed
अग्निवक्त्रा:
Karta
TypeAdjective
Rootअग्नि + वक्त्र
FormFeminine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
प्रत्यादित्यम्towards the sun
प्रत्यादित्यम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable (used adverbially)
Rootप्रति + आदित्य
विराविणीhowling/crying loudly
विराविणी:
Karta
TypeAdjective
Rootविराविन्
FormFeminine, Nominative, Singular

मार्कण्डेय उवाच

M
Markandeya
S
Sindhu (Indus River)
S
Sun (Āditya)
S
She-jackal (śṛgālinī)

Educational Q&A

When adharma rises, the world is portrayed as losing its natural balance; ominous signs in nature function as ethical warnings that collective wrongdoing leads to widespread suffering and impending catastrophe.

Markandeya describes terrifying portents: the Sindhu seems to run contrary to its course like a torrent of blood, and a she-jackal appears ‘fire-mouthed’ and cries while facing the sun—signals of an approaching disaster.