Shloka 466
पञ्चवर्णोत्पत्तिः — The Origin of the Five-Colored Fiery Being and Ritual-Disruptor Lineages
Devanagari script
तस्यैव सिज्चते मूलं गुणान् पश्यति तत्र वै । द्विजश्रेष्ठ! बुद्धिमान् पुरुष धर्मसे ही आनन्द मानता है, धर्मका ही आश्रय लेकर जीवन- निर्वाह करता है और धर्मसे ही उपलब्ध किये हुए धनसे धनका ही मूल सींचता है, अर्थात् धर्मका पालन करता है। वह धर्ममें ही गुण देखता है
Translation
โอ้ทวิชผู้ประเสริฐ! บุรุษผู้มีปัญญาถือว่าธรรมเท่านั้นเป็นความรื่นรมย์ อาศัยธรรมดำรงชีพ และด้วยทรัพย์ที่ได้มาจากธรรม เขาย่อมรด ‘รากแห่งทรัพย์’ คือค้ำจุนและรักษาธรรมไว้ เขาเห็นคุณความดีทั้งปวงอยู่ในธรรมเท่านั้น
Word by Word
तस्यof him/its
तस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
एवindeed/only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
सिञ्चतेwaters/irrigates
सिञ्चते:
TypeVerb
Rootसिच्
FormPresent, Atmanepada, Third, Singular
मूलम्root; foundation
मूलम्:
Karma
TypeNoun
Rootमूल
FormNeuter, Accusative, Singular
गुणान्qualities/virtues
गुणान्:
Karma
TypeNoun
Rootगुण
FormMasculine, Accusative, Plural
पश्यतिsees
पश्यति:
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent, Parasmaipada, Third, Singular
तत्रthere/in that (dharma)
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
वैindeed/verily
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै
द्विजश्रेष्ठO best of the twice-born (brahmins)
द्विजश्रेष्ठ:
TypeNoun (vocative address)
Rootद्विज-श्रेष्ठ
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
व्याध उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes