Shloka 19
कृतयुगवर्णनम् तथा राजधर्मोपदेशः
Kṛtayuga Description and Instruction on Royal Dharma
एष कर्ता विकर्ता च भूतात्मा भूतकृत् प्रभु: । अचिन्त्यं महदाश्चर्य पवित्रमिति चोच्यते
eṣa kartā vikartā ca bhūtātmā bhūtakṛt prabhuḥ | acintyaṃ mahad āścaryaṃ pavitram iti cocyate
พระองค์ทรงเป็นทั้งผู้กระทำและผู้จัดสรรผู้แปรเปลี่ยนและกำหนดผลลัพธ์ ทรงเป็นอาตมันภายในสรรพสัตว์ เป็นผู้สร้างสรรพสัตว์ เป็นพระผู้เป็นเจ้า พระองค์ถูกกล่าวขานว่า “อจินตยะ” เหนือคณานึก “มหัศจรรย์ยิ่ง” และ “ผู้ชำระให้บริสุทธิ์”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse presents the Supreme as both the active agent (creator/doer) and the one who reshapes and governs outcomes, immanent as the Self in all beings yet transcendent as an inconceivable, wondrous, and purifying Lord—inviting reverence and ethical alignment with a higher cosmic order.
In Vaiśampāyana’s narration, a description is being given of the supreme divine principle—identified through epithets such as creator, indwelling Self, and sovereign—emphasizing its incomprehensibility and sanctifying power within the ongoing Vana Parva discourse.