Shloka 13
कृतयुगवर्णनम् तथा राजधर्मोपदेशः
Kṛtayuga Description and Instruction on Royal Dharma
तस्मिन्नेकार्णवे लोके नष्टे स्थावरजड़मे । नष्टे देवासुरगणे समुत्सन्नमहोरगे
tasminn ekārṇave loke naṣṭe sthāvarajaḍame | naṣṭe devāsuragaṇe samutsannamahorage ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า— เมื่อโลกกลายเป็นมหาสมุทรหนึ่งเดียว และสรรพสิ่งทั้งนิ่งและเคลื่อนไหวพินาศสิ้น; เมื่อหมู่เทวะและอสูรถูกทำลาย แม้พญานาคผู้ยิ่งใหญ่ก็สูญสิ้น—ในมหาปรลัยนั้น มิได้เหลือทั้งสุริยะ ไฟ ลม หรือจันทร์; มิได้เหลือทั้งอากาศและแผ่นดิน สรรพสัตว์ทั้งเคลื่อนไหวและไม่เคลื่อนไหวย่อมจมลงในห้วงน้ำเดียวและหายไปจากสายตา ในกาลนั้น พรหมาผู้มีอาตมันหาประมาณมิได้ยังคงดำรงอยู่ และสิ่งที่เหลืออยู่มีเพียงภักติและการบูชาพระองค์เท่านั้น.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes impermanence: even gods, asuras, and primeval beings are swept away in cosmic dissolution. What remains meaningful is orientation toward the supreme principle (here framed as Brahmā/Īśvara) through devotion and contemplation, rather than reliance on worldly status or power.
Vaiśampāyana describes the scene of mahāpralaya: the cosmos collapses into a single ocean, and all categories of beings—immovable and moving, divine and demonic, even great serpents—are destroyed or disappear beneath the waters.