Shloka 5
Brāhmaṇa-māhātmya: Tārkṣya’s instruction on tapas, satya, and svadharma
Chapter 182
कस्माच्चिद् दानयोगाद्धि सत्यमेव विशिष्यते । सत्यवाक्याच्च राजेन्द्र किंचिद् दानं विशिष्यते,राजेन्द्र! किसी दानसे सत्यका ही महत्त्व बढ़ जाता है और कोई-कोई दान ही सत्यभाषणसे अधिक महत्त्व रखता है
kasmāccid dānayogād dhi satyam eva viśiṣyate | satyavākyāc ca rājendra kiṃcid dānaṃ viśiṣyate ||
พญานาคกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชาผู้ประเสริฐ ในบางคราวท่ามกลางหนทางแห่งทาน ความสัตย์เท่านั้นย่อมเลิศล้ำที่สุด; แต่ข้าแต่จอมกษัตริย์ ยังมีทานบางประการที่อานิสงส์ยิ่งกว่าการกล่าวสัตย์เสียอีก”
सर्प उवाच
Educational Q&A
The verse presents a nuanced ethical hierarchy: truthfulness is generally exalted, yet the tradition also recognizes that certain acts of giving—especially those that protect life, relieve extreme suffering, or uphold dharma—can be considered even more meritorious than merely speaking truth.
A serpent addresses a king respectfully as “rājendra” and introduces a moral comparison between satya (truth) and dāna (charitable giving), preparing the ground for a broader instruction on dharma where context determines which virtue takes precedence.