Shloka 13
Brāhmaṇa-māhātmya: Tārkṣya’s instruction on tapas, satya, and svadharma
Chapter 182
तिर्यग्योन्या: पृथग्भावो मनुष्यार्थे विधीयते । गवादिशभ्यस्तथाश्रेभ्यो देवत्वमपि दृश्यते,फिर मनुष्य-जन्मकी प्राप्तिके लिये उसका तिर्यक्-योनिसे उद्धार होता है। गौओं तथा अश्वोंको भी उस योनिसे छुटकारा मिलकर देवत्वकी प्राप्ति होती है, यह बात देखी जाती है
tiryagyonyāḥ pṛthagbhāvo manuṣyārthe vidhīyate | gavādiśabhyas tathāśrebhyo devatvam api dṛśyate ||
การหลุดพ้นจากกำเนิดเดรัจฉานนั้นถูกกำหนดไว้เพื่อให้บรรลุฐานะมนุษย์ และยังปรากฏว่า สัตว์อย่างโคและม้า เมื่อพ้นจากสภาพนั้นแล้ว ก็อาจถึงขั้นเทวภาวะได้ด้วย
सर्प उवाच
Educational Q&A
The verse teaches a karmic and dharmic progression of embodied life: beings can be lifted from animal birth toward human birth, and in some cases even toward divine status. It underscores moral causality and the possibility of spiritual ascent across births.
A serpent is speaking and uses examples (cows and horses) to argue that release from an animal condition and ascent to higher states is a known principle. The statement supports a broader instruction about karma, destiny, and the graded outcomes of conduct.