Shloka 75
Kubera’s Fivefold Nīti and Protection of the Pāṇḍavas (वैश्रवणोपदेशः)
सरांसि च मनोज्ञानि वृक्षांश्रवातिमनोरमान् । विविशु: पाण्डवा: सर्वे विस्मयोत्फुल्ललोचना:,इस प्रकार वे वीर पाण्डव चारों ओर सुगन्धित पुष्पमालाएँ, सरस फल, मनोहर सरोवर और मनोरम वृक्षावलियोंको क्रमश: देखते हुए गन्धमादन पर्वतके वनमें प्रविष्ट हुए। वहाँ पहुँचनेपर उन सबकी आँखें आश्वर्यसे खिल उठीं
sarāṁsi ca manojñāni vṛkṣāṁś ca ati-manoramān | viviśuḥ pāṇḍavāḥ sarve vismayotphulla-locanāḥ ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า ปาณฑพทั้งปวงได้เข้าสู่ถิ่นนั้น พลางชมสระน้ำอันรื่นรมย์และหมู่ไม้ที่งามยิ่ง ครั้นก้าวลึกเข้าไปในป่าแห่งคันธมาทนะ ดวงตาของพวกเขาก็เบิกกว้างด้วยความพิศวง
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, even in exile, the disciplined mind can receive beauty without losing purpose. Wonder at nature becomes restorative rather than distracting—supporting endurance and steadiness in dharma.
Vaiśaṃpāyana narrates that the Pāṇḍavas enter the Gandhamādana forest, observing fragrant flowers, fruits, lakes, and beautiful trees; the splendor makes them gaze with astonishment.