Shloka 41
Kubera’s Fivefold Nīti and Protection of the Pāṇḍavas (वैश्रवणोपदेशः)
मुदिता: पाण्डुतनया मनोहृददयनन्दनम् | विविशु: क्रमशो वीरा: शरण्यं शुभकाननम्,शरभोंके सिंहनादसे वह पर्वत गूँजता रहता था। नाना प्रकारके मृग वहाँ निवास करते थे। गन्धमादन पर्वतका वह वन नन्दनवनके समान मन और हृदयको आनन्द देनेवाला था। वे वीर पाण्डुकुमार बड़े प्रसन्न होकर क्रमश: उस सुन्दर काननमें प्रविष्ट हुए, जो सबको शरण देनेवाला था
vaiśampāyana uvāca |
muditāḥ pāṇḍutanayā manohṛd-dayanandanam |
viviśuḥ kramaśo vīrāḥ śaraṇyaṃ śubhakānanam ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “เหล่าบุตรแห่งปาณฑุผู้เปี่ยมปีติ บรรดาวีรชน ได้ย่างเข้าสู่พนาสณฑ์อันเป็นมงคลนั้นโดยลำดับ—เป็นที่พึ่งของสรรพชีวิต และชื่นบานทั้งใจและหทัย”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights ordered conduct (kramaśaḥ) and the idea of śaraṇya—places and conditions that provide refuge. Even in hardship, the dharmic person proceeds with discipline and recognizes sanctuaries that nurture the mind and heart.
During their forest life, the Pāṇḍavas, feeling uplifted, enter an auspicious, sheltering forest in an orderly sequence. The narrator emphasizes the forest’s capacity to delight and protect.