Shloka 17
Hanūmān’s Embrace, Counsel, and Promise to Amplify Bhīma’s Battle-Roar
Gandhamādana Continuation
ततः परमकं ब्रह्म सा गतियोंगिनां परा । आत्मा च सर्वभूतानां शुक्लो नारायणस्तदा,उस समय योगियोंके परम आश्रय और सम्पूर्ण भूतोंकी अन्तरात्मा परब्रह्मस्वरूप भगवान् नारायणका वर्ण शुक्ल था
tataḥ paramakaṃ brahma sā gatir yogināṃ parā | ātmā ca sarvabhūtānāṃ śuklo nārāyaṇas tadā ||
ครานั้น พระนารายณ์—ผู้เป็นปรพรหม เป็นที่พึ่งสูงสุดและจุดหมายอันยิ่งของโยคีทั้งหลาย และเป็นอันตราตมันแห่งสรรพสัตว์—ทรงปรากฏด้วยพระวรรณะขาวผ่องสว่าง (ศุกลวรรณะ) เปล่งรัศมีบริสุทธิ์
भीम उवाच
Educational Q&A
Nārāyaṇa is identified simultaneously as the supreme Brahman (ultimate reality) and as the ātmā of all beings (indwelling Self). For yogins, he is the highest gati—final refuge and goal—implying that spiritual practice culminates in realizing and surrendering to the all-pervading Lord, which supports ethical conduct grounded in reverence for the Self in all.
Bhīma describes a vision/recognition of Lord Nārāyaṇa’s form and nature: at that moment Nārāyaṇa appears with a radiant white complexion, while being praised as the supreme Brahman and the inner Self of all creatures. The description elevates the scene from mere appearance to theological significance.