Shloka 15
Hanūmān’s Embrace, Counsel, and Promise to Amplify Bhīma’s Battle-Roar
Gandhamādana Continuation
न तस्मिन् युगसंसर्गे व्याधयो नेन्द्रियक्षय: । नासूया नापि रुदितं न दर्पो नापि वैकृतम्,उस युगमें बीमारी नहीं होती थी। इन्द्रियोंमें भी क्षीणता नहीं आने पाती थी। कोई किसीके गुणोंमें दोष-दर्शन नहीं करता था। किसीको दुःखसे रोना नहीं पड़ता था और न किसीमें घमंड था; तथा न कोई अन्य विकार ही होता था
na tasmin yuga-saṃsarge vyādhayo nendriya-kṣayaḥ | nāsūyā nāpi ruditaṃ na darpo nāpi vaikṛtam ||
ภีมะกล่าวว่า “ในกาลนั้น เมื่อผู้คนดำรงอยู่ให้สอดคล้องกับธรรมแห่งยุค ก็ไม่มีโรคภัย และไม่มีความเสื่อมของอินทรีย์ทั้งหลาย ไม่มีความริษยา ไม่เพ่งโทษในคุณของผู้อื่น ไม่มีผู้ใดต้องร่ำไห้เพราะทุกข์ ไม่มีความโอหัง และไม่มีความวิปริตทั้งทางกายหรือทางใจอื่นใดเกิดขึ้น”
भीम उवाच
Educational Q&A
The verse presents an ethical ideal: when society aligns with dharma appropriate to its age, inner vices (envy, pride) and outer sufferings (disease, sensory decline, grief) are absent. Moral health and social harmony are portrayed as inseparable.
Bhima is describing the qualities of an earlier, more righteous age, contrasting it implicitly with the present condition where suffering and moral faults are more common.