Shloka 16
Bhīmasena–Hanūmān Saṃvāda: The Tail Test and the Divine Path
सर्वभूषणसम्पूर्ण भूमेर्भुजमिवोच्छितम् । सर्वत्र रमणीयेषु गन्धमादनसानुषु
sarvabhūṣaṇasampūrṇaṁ bhūmer bhujam ivocchitam | sarvatra ramaṇīyeṣu gandhamādanasānuṣu
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “มันผุดสูงดุจแขนของแผ่นดิน ประดับพร้อมด้วยเครื่องอลังการทั้งปวง และตั้งอยู่บนไหล่เขาคันธมาทนะ อันงามรื่นรมย์ชวนพิศวงไปทั่วทุกแห่ง”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse primarily conveys reverence for sacred landscapes: what is lofty and beautiful in nature is portrayed as the Earth’s own ‘arm’—a support and ornament—encouraging a dharmic attitude of awe, restraint, and respect toward holy places.
Vaiśampāyana is describing a magnificent, elevated feature (implicitly a splendid peak or structure) situated on the delightful slopes of Mount Gandhamādana, emphasizing its grandeur through the metaphor of the Earth’s upraised arm.