Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

द्रौपदीश्रमः तथा घटोत्कचस्मरणम्

Draupadī’s Exhaustion and the Summoning of Ghaṭotkaca

परिगृहा द्विजश्रेष्ठाजज्येष्ठा: सर्वधनुष्मताम्‌ । पाञज्चालीसहिता राजन्‌ प्रययुर्गन्धमान्दनम्‌,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तदनन्तर सम्पूर्ण थनुर्धरोंमें अग्रगणय वे अमिततेजस्वी शूरवीर पाण्डव धनुष, बाण, तरकश, ढाल और तलवार लिये, हाथोंमें गोहके चमड़ेके बने दस्ताने पहने और श्रेष्ठ ब्राह्मणोंको आगे किये द्रौपदीके साथ गन्धमादन पर्वतकी ओर प्रस्थित हुए

vaiśampāyana uvāca | parigṛhya dvijaśreṣṭhān ajajyeṣṭhāḥ sarvadhanuṣmatām | pāñcālī-sahitā rājan prayayur gandhamādanam ||

ข้าแต่พระราชา! เหล่าผู้เป็นเลิศในหมู่นักธนูทั้งปวง ครั้นเชิญพราหมณ์ผู้ประเสริฐไปด้วย และมีปาญจาลีร่วมทาง ก็ออกเดินสู่คันธมาทนะ

परिगृह्यhaving taken up / having grasped
परिगृह्य:
TypeVerb
Rootपरि-ग्रह्
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), परस्मैपद-भाव
द्विजश्रेष्ठान्the best of the twice-born (brahmins)
द्विजश्रेष्ठान्:
Karma
TypeNoun
Rootद्विजश्रेष्ठ
FormMasculine, Accusative, Plural
अग्र्येष्ठाःthe foremost/senior-most
अग्र्येष्ठाः:
Karta
TypeAdjective
Rootअग्र्येष्ठ
FormMasculine, Nominative, Plural
सर्वधनुष्मताम्of all the bowmen
सर्वधनुष्मताम्:
TypeNoun
Rootसर्वधनुष्मत्
FormMasculine, Genitive, Plural
पाञ्चालीPañcālī (Draupadī)
पाञ्चाली:
Karta
TypeNoun
Rootपाञ्चाली
FormFeminine, Nominative, Singular
सहिताaccompanied (with)
सहिता:
TypeAdjective
Rootसहित
FormFeminine, Nominative, Singular, क्त (past passive participle) used adjectivally
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
प्रययुःthey set out / went forth
प्रययुः:
TypeVerb
Rootप्र-या
FormPerfect (लिट्), 3rd, Plural, Parasmaipada
गन्धमादनम्to Gandhamādana (mountain)
गन्धमादनम्:
Karma
TypeNoun
Rootगन्धमादन
FormMasculine, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
J
Janamejaya
P
Pāñcālī (Draupadī)
P
Pāṇḍavas
B
brāhmaṇas (dvijaśreṣṭhāḥ)
G
Gandhamādana (mountain)

Educational Q&A

Even when armed and capable, the righteous prioritize dharma: honoring and safeguarding brāhmaṇas, proceeding with discipline, and framing their movement as a principled journey rather than mere force.

Vaiśampāyana tells Janamejaya that the Pāṇḍavas, accompanied by Draupadī and leading eminent brāhmaṇas, depart toward the Gandhamādana mountain, prepared as warriors yet guided by reverence and order.