Shloka 143
द्रौपदीश्रमः तथा घटोत्कचस्मरणम्
Draupadī’s Exhaustion and the Summoning of Ghaṭotkaca
इति श्रीमहाभारते वनपर्वणि तीर्थयात्रापर्वणि लोमशतीर्थयात्रायां गन्धमादनप्रवेशे त्रिचत्वारिंशदधिकशततमो< ध्याय:,इस प्रकार श्रीमहाभारत वनपर्वके अन्तर्गत तीर्थयात्रापर्वमें लोमशती र्थयात्राके प्रसंगमें गन्धमादनप्रवेशविषयक एक सौ तैतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
iti śrīmahābhārate vanaparvaṇi tīrthayātrāparvaṇi lomaśatīrthayātrāyāṃ gandhamādanapraveśe tricatuvāriṃśad-adhikaśatatamo 'dhyāyaḥ |
ดังนี้ ในศรีมหาภารตะ ภาควนปัรวะ ตอนตีรถยาตราปัรวะ—ในเรื่องการจาริกแสวงบุญของโลมศะ—บทที่หนึ่งร้อยสี่สิบสาม ว่าด้วยการเข้าสู่คันธมาทนะ ได้สิ้นสุดลงแล้ว โคโลฟอนนี้เป็นจุดเปลี่ยนของเรื่องราวการเดินทางศักดิ์สิทธิ์ โดยวางกรอบการจาริกว่าเป็นการปฏิบัติธรรมเพื่อความชำระและความเพียรอย่างมีวินัย มิใช่เพียงการพเนจร
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
This is a colophon rather than a doctrinal verse: it frames pilgrimage (tīrthayātrā) as a dharmic discipline—structured, purposeful movement through sacred space—signaling that spiritual merit arises from intention, restraint, and reverence, not from travel alone.
The narrator Vaiśaṃpāyana closes Adhyāya 143 of the Vana Parva, within the Tīrthayātrā Parva, marking the end of the episode/theme concerning entry into Gandhamādana as part of Lomāśa’s pilgrimage account.