Shloka 38
Gandhamādana-praveśa and the Sudden Storm (गन्धमादनप्रवेशः — चण्डवातवर्षवर्णनम्)
तथा पुरुषशार्दूल मानुषाश्न परंतप | सहस्रशो हायुतशो वर्धन्ते सलिलं यथा,शत्रुओंको संताप देनेवाले नरश्रेष्ठ जैसे बरसातमें पानी बढ़ता है, उसी प्रकार मनुष्य भी हजार एवं दस हजार गुनी संख्यामें बढ़ने लगे
tathā puruṣaśārdūla mānuṣāś ca parantapa | sahasraśo hy āyutaśo vardhante salilaṃ yathā ||
โลมศะกล่าวว่า “เช่นกัน โอ้พยัคฆ์แห่งหมู่มนุษย์ ผู้เผาผลาญศัตรู! ดุจสายน้ำที่เอ่อล้นในฤดูฝน มนุษย์ทั้งหลายก็เพิ่มพูนขึ้นเป็นพันเป็นหมื่น”
लोगमश उवाच
Educational Q&A
The verse uses a natural simile—rain-swollen waters—to convey the rapid, almost inevitable increase of human population, suggesting growth as a powerful, cyclical force within the world’s order.
Lomasa continues a descriptive account, addressing a heroic listener and explaining that people began to multiply in vast numbers, likened to the seasonal swelling of water during the rains.