Previous Verse
Next Verse

Shloka 25

Gandhamādana-praveśa and the Sudden Storm (गन्धमादनप्रवेशः — चण्डवातवर्षवर्णनम्)

“उस समय सभी देवताओं तथा ऋषियोंने उनकी स्तुति की। उन्हें देखते ही प्रज्वलित कान्तिसे सुशोभित भगवान्‌ अग्निदेवका तेज नष्ट-सा हो गया। वे श्रीहरिके तेजसे तिरस्कृत हो गये। समस्त देवसमुदायके स्वामी एवं वरदायक भगवान्‌ विष्णुका दर्शन करके वज्रधारी इन्द्रने उन्हें हाथ जोड़कर प्रणाम किया और बार-बार मस्तक झुकाया। तदनन्तर वे सारी बातें भगवानसे कह सुनायीं, जिनके कारण उन्हें उस दैत्यसे भय हो रहा था” | २२-- २४ ।। विष्णुरुवाच जानामि ते भयं शक्र दैत्येन्द्रान्नकात्‌ ततः । ऐन्द्रं प्रार्थयते स्थानं तप:सिद्धेन कर्मणा,तब भगवान्‌ विष्णुने कहा--इन्द्र! मैं जानता हूँ, तुम्हें दैत्यराज नरकासुरसे भय प्राप्त हुआ है। वह अपने तपःसिद्ध कर्मोद्वारा इन्द्रपदको लेना चाहता है

tadā sarve devāḥ ṛṣayaś ca tasya stutim akurvan | taṃ dṛṣṭvaiva prajvalita-kāntyā suśobhitaḥ bhagavān agnir iva tejo naṣṭa-sadṛśo babhūva; sa śrī-hareḥ tejasā tiraskṛto 'bhavat | sarva-deva-samūhasya svāmī varadaś ca bhagavān viṣṇuḥ—taṃ dṛṣṭvā vajradhara indraḥ kṛtāñjalir namaskṛtvā punaḥ punaḥ śirasā praṇanāma | tataḥ sa sarvāḥ kathāḥ bhagavate nivedayām āsa, yābhir asau tasmād daityād bhītaḥ | viṣṇur uvāca—jānāmi te bhayaṃ śakra daityendrān narakāt tataḥ | aindraṃ sthānaṃ prārthayate tapaḥ-siddhena karmaṇā ||

ครั้งนั้นเหล่าเทพและฤๅษีทั้งหลายต่างสรรเสริญพระองค์ ครั้นได้เห็นพระผู้เป็นเจ้าผู้รุ่งโรจน์ด้วยรัศมีอันลุกโพลงแล้ว แม้ความสว่างดุจเปลวไฟของพระอัคนีก็ประหนึ่งเลือนราง ถูกเดชแห่งศรีหรีกลบกลืน เมื่อได้เฝ้าพระวิษณุ ผู้เป็นจอมแห่งหมู่เทพและผู้ประทานพร วชรธารีอินทราจึงประนมมือถวายบังคม ก้มเศียรซ้ำแล้วซ้ำเล่า แล้วกราบทูลเหตุทั้งปวงที่ทำให้ตนหวาดหวั่นต่ออสูรนั้น พระวิษณุตรัสว่า “ศักระ เรารู้ถึงความกลัวของเจ้า—อันเกิดเพราะราชาอสูรนรกะ ด้วยกำลังที่ได้จากตบะและกรรมอันสำเร็จแล้ว เขาปรารถนาจะชิงตำแหน่งอินทรา”

विष्णुःVishnu
विष्णुः:
Karta
TypeNoun
Rootविष्णु
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid/spoke
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect (Paroksha-bhuta), 3rd, Singular, Parasmaipada
जानामिI know
जानामि:
TypeVerb
Rootज्ञा
FormPresent, 1st, Singular, Parasmaipada
तेyour
ते:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
भयम्fear
भयम्:
Karma
TypeNoun
Rootभय
FormNeuter, Accusative, Singular
शक्रO Shakra (Indra)
शक्र:
TypeNoun
Rootशक्र
FormMasculine, Vocative, Singular
दैत्येन्द्रात्from the lord of the Daityas (demon-king)
दैत्येन्द्रात्:
Apadana
TypeNoun
Rootदैत्येन्द्र
FormMasculine, Ablative, Singular
नरकात्from Naraka (Narakasura)
नरकात्:
Apadana
TypeNoun
Rootनरक
FormMasculine, Ablative, Singular
ततःtherefore/therefrom
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
ऐन्द्रम्Indra’s (post/realm), belonging to Indra
ऐन्द्रम्:
Karma
TypeAdjective
Rootऐन्द्र
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रार्थयतेhe seeks/requests
प्रार्थयते:
TypeVerb
Rootअर्थ् (प्र-)
FormPresent, 3rd, Singular, Atmanepada
स्थानम्position/place (office)
स्थानम्:
Karma
TypeNoun
Rootस्थान
FormNeuter, Accusative, Singular
तपःसिद्धेनby (a) austerity-accomplished
तपःसिद्धेन:
Karana
TypeAdjective
Rootतपःसिद्ध
FormNeuter, Instrumental, Singular
कर्मणाby deed/act
कर्मणा:
Karana
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Instrumental, Singular

लोगश उवाच

V
Viṣṇu
Ś
Śrī Hari
I
Indra (Śakra, Vajradhara)
A
Agni
D
Devas
Ṛṣis
N
Narakāsura (Naraka)
D
Daityas (demons)
A
Aindra-sthāna (Indra’s post)