Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

Gaṅgā-Tīrtha Darśana and the Prelude to the Yavakrīta–Indra Exemplum (लोमश-युधिष्ठिर संवादः)

बन्द्युवाच एक एवाग्निर्बहुधा समिध्यते एक: सूर्य: सर्वमिदं विभाति । एको वीरो देवराजो5रिहन्ता यम: पितृणामीश्वरश्वैक एव,तब बन्दीने कहा--अष्टावक्र! एक ही अग्नि अनेक प्रकारसे प्रकाशित होती है, एक ही सूर्य इस सम्पूर्ण जगत्‌को प्रकाशित करता है। शत्रुओंका नाश करनेवाला देवराज इन्द्र एक ही वीर है तथा पितरोंका स्वामी यमराज भी एक ही है

bandy uvāca—eka evāgnir bahudhā samidhyate, ekaḥ sūryaḥ sarvam idaṃ vibhāti | eko vīro devarājo ’rihantā, yamaḥ pitṝṇām īśvaraś caika eva ||

บันดินกล่าวว่า “ไฟดวงเดียวกันย่อมถูกก่อให้ลุกโพลงได้หลากรูปแบบ สุริยะดวงเดียวกันย่อมส่องสว่างแก่โลกทั้งสิ้น ฉันใด เทวราชอินทราผู้ปราบศัตรูก็มีเพียงหนึ่งเดียวเป็นวีรบุรุษ และยมผู้เป็นเจ้าแห่งปิตฤทั้งหลายก็มีเพียงหนึ่งเดียว ฉันนั้น”

बन्द्युःthe bard (Bandin)
बन्द्युः:
Karta
TypeNoun
Rootबन्द्यु
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular
एकःone, single
एकः:
Karta
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Nominative, Singular
एवindeed, only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
अग्निःfire
अग्निः:
Karta
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Nominative, Singular
बहुधाin many ways
बहुधा:
TypeIndeclinable
Rootबहुधा
समिध्यतेis kindled, blazes
समिध्यते:
TypeVerb
Rootसम्-इध्
FormPresent, Atmanepada (Passive-like usage), 3rd, Singular
एकःone, single
एकः:
Karta
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Nominative, Singular
सूर्यःthe sun
सूर्यः:
Karta
TypeNoun
Rootसूर्य
FormMasculine, Nominative, Singular
सर्वम्all, entire
सर्वम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसर्व
FormNeuter, Accusative, Singular
इदम्this
इदम्:
Karma
TypePronoun
Rootइदम्
FormNeuter, Accusative, Singular
विभातिshines upon, illumines
विभाति:
TypeVerb
Rootवि-भा
FormPresent, 3rd, Singular
एकःone, single
एकः:
Karta
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Nominative, Singular
वीरःhero, warrior
वीरः:
Karta
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Nominative, Singular
देवराजःking of the gods (Indra)
देवराजः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवराज
FormMasculine, Nominative, Singular
अरिहन्ताslayer of enemies
अरिहन्ता:
Karta
TypeNoun
Rootअरिहन्तृ
FormMasculine, Nominative, Singular
यमःYama
यमः:
Karta
TypeNoun
Rootयम
FormMasculine, Nominative, Singular
पितृणाम्of the ancestors (pitrs)
पितृणाम्:
TypeNoun
Rootपितृ
FormMasculine, Genitive, Plural
ईश्वरःlord
ईश्वरः:
Karta
TypeNoun
Rootईश्वर
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एकःone, single
एकः:
Karta
TypeAdjective
Rootएक
FormMasculine, Nominative, Singular
एवindeed, only
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव

लोगमश उवाच

A
Agni
S
Surya
I
Indra (Devaraja)
Y
Yama
P
Pitrs (ancestors)
B
Bandi
A
Ashtavakra

Educational Q&A

The verse teaches that a single reality or principle can appear in many expressions—like one fire flaring in many ways—while cosmic functions are upheld by singular rightful authorities (Indra among gods, Yama among the Pitṛs). It emphasizes unity, order, and the legitimacy of proper governance in the world.

Bandi is speaking in a contest of learning, addressing Aṣṭāvakra. He offers illustrative statements about fire, the sun, Indra, and Yama to assert a point about oneness and singular authority, as part of the argumentative exchange.