Shloka 10
Gaṅgā-Tīrtha Darśana and the Prelude to the Yavakrīta–Indra Exemplum (लोमश-युधिष्ठिर संवादः)
गा पप--> ' गा है | जज न् ६ “20 | / (5 एड ॥। है ॥ ब्द् बन्द्ुवाच त्रि: सूयते कर्मणा वै प्रजेय॑ त्रयो युक्ता वाजपेयं वहन्ति । अध्वर्यवस्त्रिसवनानि तन्वते त्रयो लोकास्त्रीणि ज्योतींषि चाहु:,बन्दीने कहा--यह सम्पूर्ण प्रजा कर्मवश देवता, मनुष्य और तिर्यक्रूप तीन प्रकारका जन्म धारण करती है, ऋक्ू, साम, और यजु--ये तीन वेद ही परस्पर संयुक्त हो बाजपेय आदि यज्ञ-कर्मोका निर्वाह करते हैं। अध्वर्युलोग भी प्रातः:सवन, मध्याह्मॉसलवन और सायंसवनके भेदसे तीन सवनों (यज्ञों)-का ही अनुष्ठान करते हैं। (कर्मानुसार प्राप्त होनेवाले भोगोंके लिये) स्वर्ग, मृत्यु और नरक-ये लोक भी तीन ही बताये गये हैं और मुनियोंने सूर्य, चन्द्र और अग्निरूप तीन ही प्रकारकी ज्योतियाँ बतलायी हैं
triḥ sūyate karmaṇā vai prajāyāḥ trayo yuktā vājapeyaṃ vahanti | adhvaryavas trisavanāni tanvate trayo lokās trīṇi jyotīṃṣi cāhuḥ ||
บันทีนกล่าวว่า “สรรพสัตว์ทั้งปวงย่อมบังเกิดเป็นสามประการ ด้วยแรงแห่งกรรมของตน—เป็นเทวะ เป็นมนุษย์ และเป็นสัตว์เดรัจฉาน. พระเวททั้งสาม คือ ฤค สาม และยชุส เมื่อประสานเป็นหนึ่ง ย่อมค้ำจุนพิธียัญ เช่น วาชเปยะ. ปุโรหิตฝ่ายอธวรรยุย่อมขยายพิธีเป็นสามสวนนะ—ยามเช้า ยามเที่ยง และยามเย็น. ฉันนั้น โลกเพื่อเสวยผลกรรมก็กล่าวว่ามีสาม—สวรรค์ โลกมนุษย์ และนรก; และเหล่าฤษีกล่าวถึงแสงสว่างสามประการด้วย—สุริยะ จันทรา และอัคนี.”
जअद्टाावक्र उवाच
Educational Q&A
The verse presents a triadic vision of reality: karma shapes embodied existence into three broad modes (divine, human, animal), ritual life is structured by three Vedas and three savanas, and the cosmos is mapped through three realms and three principal lights. The ethical implication is that actions govern one’s condition and experience across realms.
In the Janaka–Aṣṭāvakra episode, Bandin is engaged in a learned contest of riddling statements built on numerical patterns. Here he asserts a series of ‘threes’—in birth, Vedic authority, ritual performance, worlds, and luminaries—continuing the debate’s structured enumeration.