Shloka 7
Book 3 (Āraṇyaka-parva), Adhyāya 13 — Alliance Gathering; Arjuna’s Praise of Keśava; Draupadī’s Duḥkha-nivedana; Assurances and Vows
स्त्रियो$क्षा मृगया पानमेतत् कामसमुत्थितम् । दुःखं चतुष्टयं प्रोक्त यैर्नरो भ्रश्यते श्रिय:,स्त्रियोंके प्रति आसक्ति, जूआ खेलना, शिकार खेलनेका शौक और मद्यपान--ये चार प्रकारके भोग कामनाजनित दुःख बताये गये हैं, जिनके कारण मनुष्य अपने धन-ऐश्वर्यसे भ्रष्ट हो जाता है। शास्त्रोंके निपुण विद्वान् सभी परिस्थितियोंमें इन चारोंको निन्दनीय मानते हैं; परंतु द्यूतक्रीडाको तो जूएके दोष जाननेवाले लोग विशेषरूपसे निन्दनीय समझते हैं
striyo 'kṣā mṛgayā pānam etat kāmasamutthitam | duḥkhaṃ catuṣṭayaṃ proktaṃ yair naro bhraśyate śriyaḥ ||
วายุกล่าวว่า “ความหลงใหลในสตรี การเล่นสกา การล่าสัตว์ และการดื่มสุรา—ทั้งหมดนี้เกิดจากกามตัณหา ถูกกล่าวว่าเป็นทุกข์สี่ประการ ซึ่งทำให้มนุษย์เสื่อมจากศรีและความรุ่งเรือง”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Uncontrolled desire (kāma) expresses itself through certain addictive or pleasure-driven pursuits—sexual obsession, gambling, hunting, and intoxication—which lead to suffering and the loss of prosperity; therefore they are to be avoided as ethically blameworthy.
Vāyudeva is speaking as a moral instructor, listing four desire-born habits and warning that they cause a person’s decline from śrī (prosperity and standing), framing the point as an authoritative ethical maxim.