Previous Verse
Next Verse

Shloka 21

Somaka–Jantu Ākhyāna: Desire-Driven Sacrifice and Shared Karmic Consequence

यह उन्हीं राजा सोमकका पवित्र आश्रम है जो सामने ही सुशोभित हो रहा है। यहाँ क्षमाशील होकर छ: रात निवास करनेसे मनुष्य उत्तम गति प्राप्त कर लेता है ।। एतस्मिन्नपि राजेन्द्र वत्स्यामो विगतज्वरा: । षड्जात्रं नियतात्मान: सज्जीभव कुरूद्धह,कुरुश्रेष्ठ हम सब लोग इस आश्रममें छ: राततक मन और इन्द्रियोंपर संयम रखते हुए निश्चिन्त होकर निवास करेंगे। तुम इसके लिये तैयार हो जाओ

etasminn api rājendra vatsyāmo vigatajvarāḥ | ṣaḍrātraṃ niyatātmānaḥ sajjībhava kuru-dvaha ||

ข้าแต่พระราชา พวกเราก็จักพำนัก ณ ที่นี้โดยปราศจากความทุกข์ร้อน ในอาศรมอันศักดิ์สิทธิ์นี้ตลอดหกราตรี เราจักสำรวมจิตและอินทรีย์อยู่ด้วยความสงบไร้กังวล โอผู้ประเสริฐแห่งวงศ์กุรุ จงเตรียมพระองค์ให้พร้อมเถิด

एतस्मिन्in this
एतस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
अपिalso/even
अपि:
TypeIndeclinable
Rootअपि
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
TypeNoun
Rootराजेन्द्र
FormMasculine, Vocative, Singular
वत्स्यामःwe shall dwell/stay
वत्स्यामः:
TypeVerb
Rootवस् (वसँ निवासे)
FormFuture (Luṭ), First, Plural, Parasmaipada
विगत-ज्वराःfree from fever/affliction
विगत-ज्वराः:
Karta
TypeAdjective
Rootविगत + ज्वर
FormMasculine, Nominative, Plural
षड्-रात्रम्for six nights
षड्-रात्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootषट् + रात्र
FormNeuter, Accusative, Singular
नियत-आत्मानःself-controlled
नियत-आत्मानः:
Karta
TypeAdjective
Rootनियत + आत्मन्
FormMasculine, Nominative, Plural
सज्जी-भवbe ready/prepare yourself
सज्जी-भव:
TypeVerb
Rootभू (भवँ)
FormImperative (Loṭ), Second, Singular, Parasmaipada
कुरूद्धहO bearer of the Kurus (best of Kurus)
कुरूद्धह:
TypeNoun
Rootकुरुद्वह
FormMasculine, Vocative, Singular

लोगश उवाच

K
Kuru (dynasty)
A
a sacred hermitage/āśrama (implied by context)

Educational Q&A

The verse highlights the ethical value of disciplined living in a sacred setting: self-restraint (niyama) and calmness (freedom from inner ‘fever’) practiced even for a fixed period can lead to spiritual uplift and steadiness of mind.

A speaker addresses a Kuru king, proposing that they stay in the holy hermitage for six nights, living with controlled senses and a composed mind, and urges the king to prepare for this observance.