Shloka 12
Gaya’s Seven Aśvamedhas, Payoṣṇī Snāna, and the Śaryāti Sacrifice Locale
Lomaśa–Yudhiṣṭhira Dialogue
हिरण्मयीभिगें भिश्व कृताभिवविश्वकर्मणा । ब्राह्मणांस्तर्पयामास नानादिग्भ्य: समागतान्,उन्होंने विश्वकर्माकी बनायी हुई सुवर्णमयी गौएँ देकर विभिन्न दिशाओंसे आये हुए ब्राह्मणोंको संतुष्ट किया था। युधिष्ठिर! भिन्न-भिन्न स्थानोंमें यज्ञ करनेवाले महामना राजा गयके राज्यकी थोड़ी ही भूमि ऐसी बच गयी थी जहाँ यज्ञके मण्डप न हों
hiraṇmayībhir gābhir viśvaṃ kṛtābhir viśvakarmaṇā | brāhmaṇāṃs tarpayāmāsa nānādibhyaḥ samāgatān | yudhiṣṭhira! bhinna-bhinna-sthāneṣu yajñaṃ kurvadbhir mahāmanā rājñā gayasya rājyasya svalpā bhūmir eva śeṣābhavat yatra yajña-maṇḍapā na syuḥ |
ด้วยโคทองคำซึ่งวิศวกรรมันสร้างขึ้น พระองค์ทรงยังพราหมณ์ผู้มาจากนานาทิศให้เปรมปรีดิ์อิ่มเอม โอ้ยุธิษฐิระ พระราชาคยะผู้มีใจยิ่งใหญ่ประกอบยัญพิธีในสถานที่ต่าง ๆ มากมายนัก จนแทบไม่เหลือผืนดินในแว่นแคว้นที่ปราศจากมณฑปยัญ
लोगश उवाच
Educational Q&A
The verse presents an ideal of royal dharma: a king upholds the moral and ritual economy through yajña and dāna, using wealth to support learned Brahmins and thereby sustain social and ethical order.
The speaker describes King Gaya’s extraordinary sacrificial activity and generosity—distributing golden cows made by Viśvakarman to Brahmins arriving from all directions—so extensively that nearly the entire kingdom became filled with sacrificial pavilions.