Shloka 55
Bhāgīratha’s Tapas and the Petition to Gaṅgā (गङ्गावतरण-प्रसङ्गः)
त्वयि क्षमा च धर्मश्न सत्यं चापि प्रतिक्ठितम् । त्वया कृतार्थ: सगर: पुत्रवांश्व त्वया पिता,तब मुनिश्रेष्ठ महातेजस्वी कपिलने अंशुमान्से कहा--“अनघ! तुम्हारा कल्याण हो। तुम जो कुछ माँगते हो वह सब तुम्हें दूँगा। तुममें क्षमा, धर्म और सत्य सब कुछ प्रतिष्ठित है। तुम-जैसे पौत्रको पाकर राजा सगर कृतार्थ हैं और तुम्हारे पिता तुम्हींसे वस्तुतः पुत्रवान् हैं
tvayi kṣamā ca dharmaś ca satyaṃ cāpi pratiṣṭhitam | tvayā kṛtārthaḥ sagaraḥ putravāṃś ca tvayā pitā ||
ในตัวเจ้ามีความอดกลั้น ธรรม และสัจจะตั้งมั่นอย่างแน่วแน่ ด้วยเจ้า พระเจ้าสคราจึงบรรลุความสมบูรณ์; และด้วยเจ้า บิดาของเจ้าจึงนับว่าได้บุตรอันประเสริฐโดยแท้
सगर उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that a person’s true nobility is measured by inner virtues—especially forbearance (kṣamā), dharma, and truth (satya). When these are firmly established in someone, they become a source of fulfillment and honor for the entire family line.
A speaker addresses a descendant in Sagara’s line, praising him as the embodiment of patience, righteousness, and truth, and declaring that King Sagara and the father of the addressed person are fulfilled and truly blessed because of him.