Shloka 18
सगरोपाख्यानम् — कपिलकोपः, अंशुमतः विनयः, तथा भगीरथपरम्परा
Sagara Upākhyāna: Kapila’s Wrath, Aṃśumān’s Reverence, and the Bhāgīratha Line
पत्नीभ्यां सहितस्तत्र सो5तिदहृष्टमनास्तदा | तस्य ते मनुजश्रेष्ठ भार्ये कमललोचने,ऐसा कहकर भगवान् शंकर वहीं अन्तर्धान हो गये। राजा सगर भी अत्यन्त प्रसन्नचित्त हो पत्नियोंसहित अपने निवासस्थानको चले गये। नरश्रेष्ठ! तदनन्तर उनकी वे दोनों कमलनयनी पत्नियाँ वैदर्भी और शैब्या गर्भवती हुईं। फिर समय आनेपर वैदर्भीने अपने गर्भसे एक तूँबी उत्पन्न की और शैब्याने देवताके समान सुन्दर रूपवाले एक पुत्रको जन्म दिया। राजा सगरने उस तूंबीको फेंक देनेका विचार किया
patnībhyāṃ sahitas tatra so ’tidahṛṣṭamanās tadā | tasya te manujaśreṣṭha bhārye kamalalocane ||
ครั้งนั้นพระองค์ประทับอยู่ ณ ที่นั้นพร้อมพระมเหสีทั้งสอง ด้วยพระทัยยินดีอย่างยิ่ง ข้าแต่มนุษย์ผู้ประเสริฐ ต่อมา พระมเหสีผู้มีเนตรดุจดอกบัวทั้งสอง—ไวทัภีและไศพยา—ทรงครรภ์ ครั้นถึงกาล ไวทัภีประสูติเป็นก้อนคล้ายผลน้ำเต้า ส่วนไศพยาประสูติพระโอรสผู้มีรูปงามดุจเทพ แล้วพระเจ้าสคระทรงดำริจะทอดทิ้งก้อนคล้ายน้ำเต้านั้น
लोगश उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the need for patience and discernment: what appears inauspicious or useless at first (the gourd-like birth) may conceal a destined outcome, so rash rejection can conflict with dharma and wise kingship.
After Śiva vanishes, King Sagara returns home with his queens. Both become pregnant; one queen produces a gourd-like object while the other bears a beautiful son, and Sagara considers discarding the gourd.