Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

देव–विष्णु–संवादः । कालेयगणस्य समुद्राश्रयः । अगस्त्योपसर्पणम्

Devas and Viṣṇu on the Kāleyas; Approach to Agastya

स शक्रवज्जाभिहत: पपात महासुर: काउ्चनमाल्यधारी । यथा महाशैलवर: पुरस्तात्‌ स मन्दरो विष्णुकराद विमुक्त:,इन्द्रके वज़से आहत होकर सुवर्णमालाधारी वह महान्‌ असुर पूर्वकालमें भगवान्‌ विष्णुके हाथसे छूटे हुए महान्‌ पर्वत मन्दरकी भाँति पृथ्वीपर गिर पड़ा

sa śakravajjābhihataḥ papāta mahāsuraḥ kāñcanamālyadhārī | yathā mahāśailavaraḥ purastāt sa mandaro viṣṇukarād vimuktaḥ ||

ดุจถูกวัชระของศักระ (อินทร์) ฟาดลงมา อสูรผู้ยิ่งใหญ่ผู้สวมพวงมาลัยทองก็ร่วงลงสู่พื้นพิภพ เขากระแทกลงดังภูเขามันทราในกาลก่อน ซึ่งหลุดจากพระหัตถ์ของพระวิษณุ

सःhe/that (one)
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
शक्रवत्like Śakra (Indra)
शक्रवत्:
TypeIndeclinable
Rootशक्र + वत्
जाभिहतःstruck/smitten
जाभिहतः:
TypeAdjective
Rootअभि-हन् (हन्) + त (क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular
पपातfell
पपात:
TypeVerb
Rootपत्
FormPerfect (Liṭ), Third, Singular
महासुरःthe great asura/demon
महासुरः:
Karta
TypeNoun
Rootमहासुर
FormMasculine, Nominative, Singular
काञ्चनमाल्यधारीwearing a golden garland
काञ्चनमाल्यधारी:
TypeAdjective
Rootकाञ्चन + माल्य + धारिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
यथाas/just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
महाशैलवरःthe best of great mountains
महाशैलवरः:
Karta
TypeNoun
Rootमहाशैलवर
FormMasculine, Nominative, Singular
पुरस्तात्formerly/previously; in front
पुरस्तात्:
TypeIndeclinable
Rootपुरस्तात्
सःthat (mountain)/he
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
मन्दरःMandara (mountain)
मन्दरः:
Karta
TypeNoun
Rootमन्दर
FormMasculine, Nominative, Singular
विष्णुकरात्from Viṣṇu's hand
विष्णुकरात्:
Apadana
TypeNoun
Rootविष्णु + कर
FormMasculine, Ablative, Singular
विमुक्तःreleased/let go
विमुक्तः:
TypeAdjective
Rootवि-मुच् + त (क्त)
FormMasculine, Nominative, Singular

लोगश उवाच

Ś
Śakra (Indra)
M
Mahāsura (a great asura)
M
Mandara (mountain)
V
Viṣṇu

Educational Q&A

The verse highlights the moral pattern that sheer power and pride are unstable when opposed by a higher, divinely sanctioned force; arrogance meets an inevitable fall, while divine might acts decisively and irresistibly.

A great asura adorned with a golden garland is struck as if by Indra and collapses to the ground; his fall is compared to the ancient mythic image of the Mandara mountain dropping when released from Viṣṇu’s hand.