Shloka 39
अध्याय ८२ — केशवप्रयाणे निमित्तदर्शनम्
Omens and Reception During Keśava’s Departure
सुयोधनभयाद् या नोअत्रायतामित्रकर्शन । महतो मृत्युसम्बाधादुद्दप्रे नौरिवार्णवात्
suyodhanabhayād yā no 'trāyatāmitrakarśana | mahato mṛtyusambādhād uddapre naur ivārṇavāt ||
ยุธิษฐิระกล่าวว่า “โอ้ผู้ปราบศัตรู ด้วยความหวาดเกรงสุโยธนะ นางผู้นั้นได้คุ้มครองพวกเราไว้ ณ ที่นี้; และดุจเรือช่วยผู้กำลังจมน้ำในมหาสมุทร นางก็ได้กู้พวกเราให้พ้นจากภยันตรายแห่งความตายอันใหญ่หลวงที่บีบคั้น. เพราะฉะนั้น เมื่อท่านได้พบมารดาของเรา กุนตี—ผู้ซึ่งทนทุกข์ยาวนานเพื่อพวกเรา ทั้งที่ไม่สมควรต้องทุกข์—ขอท่านจงไต่ถามความผาสุกของนางให้แน่แท้เถิด.”
युधिष्ठिर उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds kṛtajñatā (gratitude) and putra-dharma (a child’s duty): one must remember and honor the sacrifices of parents/guardians, inquire after their well-being, and acknowledge protection received in times of mortal danger.
In the Udyoga Parva’s pre-war diplomacy, Yudhiṣṭhira addresses Kṛṣṇa, recalling how their mother Kuntī safeguarded the Pāṇḍavas amid Duryodhana’s threats and rescued them from near-death situations; he asks Kṛṣṇa to meet her and convey concern for her welfare.