Shloka 62
Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
कान्दिग्भूतं छिन्नगात्र विसंज्ञं दुर्योधनो द्रक्ष्यति सर्वसैन्यम् । हताश्चवीराग्रयनरेन्द्रनागं पिपासिते श्रान्तपत्रं भयारत॑म्
sañjaya uvāca |
kāndigbhūtaṃ chinnagātraṃ visaṃjñaṃ duryodhano drakṣyati sarvasainyam |
hatāś ca vīrāgrya-narendra-nāgaṃ pipāsite śrānta-patraṃ bhayārtaṃ ||
สัญชัยกล่าวว่า “ทุรโยธน์จักเห็นกองทัพทั้งสิ้นของตนตกอยู่ในความสับสนอลหม่าน—กายถูกตัดขาด หลายคนสิ้นสติล้มลง เขาจะเห็นวีรชนชั้นหน้าและช้างศึกของกษัตริย์ถูกสังหาร; ช้างทั้งหลายกระหายน้ำ พัดใบไม้ห้อยตกด้วยความอ่อนล้า และถูกความหวาดกลัวบีบคั้น เมื่อประจักษ์ความพินาศที่เกิดจากปณิธานอธรรม เขาจำต้องเผชิญผลทางศีลธรรมของการเลือกสงครามแทนธรรมะ”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical law of consequence: a war pursued through pride and adharma culminates in terror, disorder, and irreversible loss, forcing even the instigator to confront the fruits of his choices.
Sañjaya vividly foretells what Duryodhana will see on the battlefield: the Kaurava forces in chaos, warriors mutilated or unconscious, leading heroes and war-elephants slain, and the survivors exhausted, thirsty, and overwhelmed by fear.