Shloka 22
Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
तृणप्रायं ज्वलनेनेव दग्धं ग्रामं यथा धार्तराष्ट्रानू समीक्ष्य । पकक्वं सस्य॑ वैद्युतेनेव दग्धं परासिक्तं विपुलं स्वं बलौघम्
sañjaya uvāca | tṛṇaprāyaṃ jvalanen eva dagdhaṃ grāmaṃ yathā dhārtarāṣṭrānū samīkṣya | pakvaṃ sasyaṃ vaidyuten eva dagdhaṃ parāsiktaṃ vipulaṃ svaṃ balaugham |
สัญชัยกล่าวว่า “เมื่อทุรโยธน์ได้เห็นบุตรทั้งหลายของธฤตราษฏระถูกไฟพิโรธของภีมเสนเผาผลาญ ดุจหมู่บ้านกระท่อมฟางถูกเพลิงกลืนจนเป็นเถ้า และเห็นกองทัพอันไพศาลของตนแตกกระจายพินาศประหนึ่งรวงข้าวสุกถูกอัคคีแห่งสายฟ้าผลาญ—วีรบุรุษชั้นนำล้มตาย ทหารหันหลังหนีด้วยความหวาดผวา ความกล้าหาญและความห้าวหาญเหือดหาย ทุกสิ่งถูกเผาเป็นจุณด้วยเปลวอาวุธของภีม—เมื่อนั้นเขาจะร้อนรุ่มด้วยความสำนึกผิดอย่างลึกซึ้งที่เลือกสงคราม”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the ethical weight of choosing war: pride and obstinacy lead to catastrophic loss, and only after witnessing ruin does the wrongdoer awaken to remorse. It warns that adharma-driven decisions bring predictable consequences—fear, collapse of morale, and irreversible destruction.
Sañjaya describes, in vivid similes, the future scene of Duryodhana seeing the Kauravas burned down by Bhīma’s fury and his own vast army scattered and destroyed like a ripe crop struck by lightning. The point is to foreshadow Duryodhana’s eventual regret for initiating and persisting in the conflict.