Shloka 20
Sanatsujāta on the Imperceptible Eternal Light (यत्तच्छुक्रं महज्ज्योतिः)
न दर्शने तिष्ठति रूपमस्य पश्यन्ति चैनं सुविशुद्धसत्त्वा: । हितो मनीषी मनसा न तप्यते ये प्रत्रजेयुरमृतास्ते भवन्ति । योगिनस्तं प्रपश्यन्ति भगवन्तं सनातनम्,इस परमात्माका स्वरूप सबके प्रत्यक्ष नहीं होता; जिनका अन्त:ःकरण विशुद्ध है, वे ही इसे देख पाते हैं। जो सबके हितैषी और मनको वशगमें करनेवाले हैं तथा जिनके मनमें कभी दुःख नहीं होता एवं जो संसारके सब सम्बन्धोंका सर्वथा त्याग कर देते हैं, वे मुक्त हो जाते हैं। उस सनातन परमात्माका योगीलोग साक्षात्कार करते हैं
na darśane tiṣṭhati rūpam asya paśyanti cainaṃ suviśuddha-sattvāḥ | hito manīṣī manasā na tapyate ye pratrajeyur amṛtās te bhavanti | yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam ||
สนัตสุชาตะสอนว่า รูปแท้ของพระผู้เป็นสูงสุดมิได้เปิดเผยต่อสายตาสามัญ ผู้ที่จิตภายในบริสุทธิ์หมดจดเท่านั้นจึงจะเห็นพระองค์ได้ บัณฑิตผู้มุ่งประโยชน์แก่สรรพสัตว์ ครองใจตน และไม่ถูกเผาด้วยทุกข์ภายใน—รวมทั้งผู้ที่สละพันธะทางโลกโดยสิ้นเชิง—ย่อมบรรลุความไม่ตาย องค์พระผู้เป็นนิรันดร์นั้นเองที่เหล่าโยคีประจักษ์โดยตรง।
सनत्सुजात उवाच
Educational Q&A
Direct vision of the Supreme is not available to ordinary perception; it arises for those with purified inner nature, self-controlled mind, and universal benevolence. Complete renunciation of worldly attachments culminates in ‘deathlessness’—liberation—realized by yogins as the eternal Lord.
In the Udyoga Parva’s Sanatsujātīya discourse, Sanatsujāta instructs (in a philosophical interlude amid the war-preparations) on liberation: who can truly ‘see’ the Supreme, what inner qualities are required, and how renunciation and yoga lead to realization.