Shloka 2
हंस–साध्यसंवादः, वाक्-निग्रहः, महाकुल-लक्षणम्, शान्ति-उपायः
Hamsa–Sādhya Dialogue; Restraint of Speech; Marks of Noble Lineage; Means to Peace
दानवेन्द्रस्य च धनुरनाम्यं नमतो<ब्रवीत् । अथो मरीचिन: पादानग्राह्मान् गृह्लतस्तथा
dānavendrasya ca dhanur anāmyaṃ namato 'bravīt | atho marīcinaḥ pādān agrāhyān gṛhlatas tathā ||
วิฑูรกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา โอรสแห่งวิจิตรวีรยะ! มนูผู้เกิดเองกล่าวถึงคนเหล่านั้นว่าเป็นผู้พยายามงอคันธนูของจอมทานพซึ่งไม่อาจงอได้ และพยายามคว้าสิ่งที่คว้าไม่ได้ดุจรอยเท้าแห่งมายา (มรีจิ) ดังนั้นความเพียรของเขาย่อมไร้ผล”
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura teaches that certain pursuits are inherently impossible and therefore ethically and practically misguided; wise counsel is to recognize limits, abandon futile striving, and choose actions aligned with dharma and reality.
In the Udyoga Parva, Vidura advises the Kuru king (addressed as Vicitravīrya’s son) by citing Svāyambhuva Manu’s examples of futile endeavors—bending the unbendable and grasping the ungraspable—to warn against stubborn, self-defeating policies that lead toward conflict.