Shloka 58
Ārjava, Satya, and the Virocana–Sudhanvan Exemplum
Udyoga-parva 35
सम्पन्न गोषु सम्भाव्यं सम्भाव॒य॑ ब्राह्मणे तप: । सम्भाव्यं॑ चापल स्त्रीषु सम्भाव्यं ज्ञातितो भसम्,जैसे गौओंमें दूध, ब्राह्मणमें तप और युवती स्त्रियोंमें चंचलताका होना अधिक सम्भाव है, उसी प्रकार अपने जाति-बन्धुओंसे भय होना भी सम्भव ही है
sampanna goṣu sambhāvyaṃ sambhāvaya brāhmaṇe tapaḥ | sambhāvyaṃ cāpalaṃ strīṣu sambhāvyaṃ jñātito bhayam ||
วิฑูรกล่าวว่า “ดุจดังน้ำนมย่อมคาดหมายได้ในโคที่เลี้ยงดูดี ตบะย่อมคาดหมายได้ในพราหมณ์ และความแปรปรวนย่อมคาดหมายได้ในสตรีวัยสาว ฉันใด ภัยและความหวาดหวั่นก็อาจเกิดขึ้นได้แม้จากญาติของตนเองฉันนั้น เพราะเหตุนั้น บัณฑิตจึงไม่ละความระวัง เพียงเพราะสายใยเครือญาติ”
विदुर उवाच
Educational Q&A
Do not assume safety merely because someone is a relative; human tendencies and political realities make harm from one’s own circle possible, so one should act with discernment and caution.
In the Udyoga Parva, Vidura offers hard-headed moral and political counsel during the tense pre-war negotiations, warning that even kinship bonds may not prevent hostility and betrayal.