Shloka 44
Ārjava, Satya, and the Virocana–Sudhanvan Exemplum
Udyoga-parva 35
धन हो या न हो, मित्रोंसे कुछ भी न माँगते हुए उनका सत्कार तो करे ही। मित्रोंके सार-असारकी परीक्षा न करे ।। संतापाद् भ्रश्यते रूप॑ संतापाद् भ्रश्यते बलम् | संतापाद् भ्रश्यते ज्ञानं संतापाद् व्याधिमूच्छति,संताप (शोक)-से रूप नष्ट होता है, संतापसे बल नष्ट होता है, संतापसे ज्ञान नष्ट होता है और संतापसे मनुष्य रोगको प्राप्त होता है
santāpād bhraśyate rūpaṃ santāpād bhraśyate balam | santāpād bhraśyate jñānaṃ santāpād vyādhim ṛcchati ||
มีทรัพย์หรือไม่มีก็ตาม จงให้เกียรติมิตรโดยไม่ร้องขอสิ่งใด; อย่าทดสอบว่าใครเป็นมิตรแท้หรือมิตรลวงด้วยใจคับแคบ. เพราะความเร่าร้อนแห่งทุกข์ทำให้สิริโฉมเสื่อม, ทำให้กำลังถดถอย, ทำให้ปัญญามืดมัว, และท้ายที่สุดนำมนุษย์ไปสู่โรคภัย
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura warns that sustained grief (santāpa) is not merely an emotion but a destructive force: it diminishes one’s appearance and composure, weakens bodily strength, clouds judgment, and can culminate in illness. Therefore one should master sorrow rather than be mastered by it.
In Udyoga Parva, Vidura delivers moral counsel (nīti) amid the tense pre-war negotiations and family crisis. This verse is part of his instruction emphasizing inner steadiness and practical wisdom, showing how emotional turmoil undermines the ability to act dharmically.