Shloka 61
उद्योगपर्व — अध्याय 33: धृतराष्ट्र-विदुर संवादः (विदुरनीतिः)
अनर्थमर्थतः पश्यन्नर्थ चैवाप्यनर्थत: । इन्द्रियेरजितैर्बाल: सुदुःखं मनन््यते सुखम्
anartham arthataḥ paśyann arthaṃ caivāpy anarthataḥ | indriyer ajitair bālaḥ suduḥkhaṃ manyate sukham ||
คนเขลาผู้ยังไม่ชนะอินทรีย์ ย่อมเห็นสิ่งที่เป็นโทษว่าเป็นประโยชน์ และเห็นสิ่งที่เป็นประโยชน์ว่าเป็นโทษ; ด้วยอินทรีย์ที่ไม่ถูกปราบ เขาจึงเข้าใจแม้ความทุกข์อันแสนสาหัสว่าเป็นสุข
विदुर उवाच
Educational Q&A
Without mastery over the senses, a person’s moral and practical discernment collapses: he mislabels harm as benefit and benefit as harm, and can even embrace suffering as if it were happiness. The verse urges indriya-nigraha (sense-restraint) as a foundation for right judgment and dharmic living.
In Udyoga Parva, Vidura delivers ethical counsel (Vidura-nīti) in the tense lead-up to war, warning that uncontrolled senses and deluded judgment drive people toward ruin while they imagine they are pursuing welfare and pleasure.