Shloka 60
उद्योगपर्व — अध्याय 33: धृतराष्ट्र-विदुर संवादः (विदुरनीतिः)
एतान्यनिगृहीतानि व्यापादयितुमप्यलम् । अविधेया इवादान्ता हया: पथि कुसारथिम्
etāny anigṛhītāni vyāpādayitum apy alam | avidheyā ivādāntā hayāḥ pathi kusārathim ||
อินทรีย์ทั้งหลายนี้ หากปล่อยไว้โดยไม่สำรวม ก็ทรงกำลังถึงกับทำลายมนุษย์ได้ ดุจม้าไร้การฝึกและดื้อดึงบนหนทางที่โค่นสารถีผู้ไร้ความชำนาญจนถึงตาย ฉันใด อินทรีย์ที่ไม่อยู่ในอำนาจก็ฉุดคนให้พินาศฉันนั้น
विदुर उवाच
Educational Q&A
Uncontrolled senses are inherently dangerous; without restraint and training they can ruin a person. Ethical life (dharma) requires indriya-nigraha—mastery over impulses—just as safe travel requires trained horses and a competent charioteer.
In Vidura’s counsel (nīti) during Udyoga Parva, he uses a vivid analogy: untrained horses can kill a poor charioteer on the road; likewise, the senses, if not restrained, can destroy a man. The verse functions as a warning within his broader instruction on prudent, disciplined conduct.