Shloka 68
Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition
भारत! वरदान पाना, राज्यकी प्राप्ति और पुत्रका जन्म--ये तीन एक ओर और शत्रुके कष्टसे छूटना--यह एक ओर; वे तीन और यह एक बराबर ही हैं ।। भक्त च भजमानं च तवास्मीति च वादिनम् | त्रीनेतांश्छरणं प्राप्तान् विषमेडपि न संत्यजेत्,भक्त, सेवक तथा मैं आपका ही हूँ, ऐसा कहनेवाले--इन तीन प्रकारके शरणागत मनुष्योंको संकट पड़नेपर भी नहीं छोड़ना चाहिये
Bhārata! varadāna-prāptiḥ, rājya-prāptiś ca putra-janma ca—ete trayaḥ ekataḥ; śatroḥ kaṣṭāt pramokṣaḥ—eṣa ekataḥ; te trayaś ca eṣa ca samāna-phalaṃ bhavataḥ. Bhaktaṃ ca bhajamānaṃ ca ‘tavāsmi’ iti ca vādinam—trīn etān śaraṇaṃ prāptān viṣame ’pi na santyajet.
วิฑูรกล่าวว่า—โอ ภารตะ! พรอันยิ่งใหญ่สามประการ—ได้พรแห่งความกรุณา ได้ครองราชสมบัติ และได้บุตร—อยู่ฝ่ายหนึ่ง; ส่วนอีกฝ่ายหนึ่งมีพรเพียงประการเดียว คือการหลุดพ้นจากการกดขี่ของศัตรู ซึ่งมีค่าเสมอสามประการนั้น. เพราะฉะนั้น แม้ยามคับขันก็ไม่พึงทอดทิ้งผู้มาขอพึ่งพิง—(1) ผู้ภักดี, (2) ผู้รับใช้ที่แสวงความคุ้มครอง, และ (3) ผู้ประกาศตรงๆ ว่า “ข้าพเจ้าเป็นของท่าน.”
विदुर उवाच
Educational Q&A
A ruler or powerful person must protect those who take refuge—devotees, servants, and those who pledge allegiance—without abandoning them even in danger; safeguarding the oppressed from an enemy is a supreme good, equal to the greatest worldly blessings.
In Udyoga Parva, Vidura counsels the Kuru elder on righteous conduct amid the looming war. Here he emphasizes the moral duty of granting protection to dependents and refugees, framing it as a paramount royal virtue.