Shloka 54
Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition
द्वे कर्मणी नरः कुर्वन्नस्मिललोके विरोचते । अब्रुवन् परुषं किंचिदसतो<नर्चयंस्तथा,जरा भी कठोर न बोलना और दुष्ट पुरुषोंका आदर न करना--इन दो कर्मोंका करनेवाला मनुष्य इस लोकमें विशेष शोभा पाता है
dve karmaṇī naraḥ kurvann asmiṁl loke virocate | abruvan paruṣaṁ kiñcid asato 'narcayaṁs tathā ||
วิทุระกล่าวว่า “มนุษย์ย่อมรุ่งเรืองในโลกนี้ด้วยการประพฤติสองประการ: (๑) ไม่กล่าวถ้อยคำหยาบกร้านแม้เพียงเล็กน้อย และ (๒) ไม่ยกย่องให้เกียรติคนพาลผู้ไม่สัตย์จริง.”
विदुर उवाच
Educational Q&A
Two practices make a person socially and morally distinguished: (1) restraint from harsh speech, even in small measure, and (2) refusing to confer respect on the wicked/untruthful. The verse links personal excellence to disciplined speech and principled allocation of honor.
In Udyoga Parva, Vidura delivers nīti (ethical counsel) amid rising tensions leading to war. Here he highlights everyday moral disciplines—how one speaks and whom one honors—as practical markers of dharma in public life.