Shloka 121
Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition
य आत्मनापत्रपते भृशं नरः स सर्वलोकस्य गुरुर्भवत्युत । अनन्ततेजा: सुमना: समाहित: स तेजसा सूर्य इवावभासते,जो स्वयं ही अधिक लज्जाशील है, वह सब लोगोंमें श्रेष्ठ समझा जाता है। वह अपने अनन्त तेज, शुद्ध हृदय एवं एकाग्रतासे युक्त होनेके कारण कान्तिमें सूर्यके समान शोभा पाता है
ya ātmanāpatrapate bhṛśaṁ naraḥ sa sarvalokasya gurur bhavaty uta | anantatejāḥ sumanāḥ samāhitaḥ sa tejasā sūrya ivāvabhāsate ||
วิทุระกล่าวว่า—บุรุษผู้ละอายอย่างยิ่งต่อใจตนเอง ผู้ถูกมโนธรรมยับยั้งอย่างเข้มแข็ง ย่อมเป็นครูและแบบอย่างแก่ชาวโลกทั้งปวง เขามีรัศมีไม่สิ้นสุด ใจผ่องใส และตั้งมั่นในสมาธิ จึงส่องประกายด้วยเดชแห่งธรรมดุจดวงอาทิตย์
विदुर उवाच
Educational Q&A
True moral greatness arises from inner conscience: one who feels deep shame before his own self avoids wrongdoing even without external pressure, and thus becomes a guide for society; such integrity gives a person a radiant, sun-like moral presence.
In Udyoga Parva, Vidura delivers ethical counsel (nīti) amid the tense pre-war negotiations; here he praises the person governed by self-shame and inner restraint as the world’s true ‘guru,’ emphasizing character as the foundation of authority.