Shloka 29
Udyoga-parva Adhyāya 28: Dharmādharmalakṣaṇa in Āpad
Crisis-Discernment of Right and Wrong
यदा गृध्येत् परभूतौ नृशंसो विधिप्रकोपाद् बलमाददान: । ततो राज्ञामभवद् युद्धमेतत् तत्र जात॑ वर्म शस्त्र धनुश्च,जब कोई क्रूर मनुष्य दूसरेकी धन-सम्पत्तिमें लालच रखकर उसे ले लेनेकी इच्छा करता है और विधाताके कोपसे (परपीडनके लिये) सेना-संग्रह करने लगता है, उस समय राजाओंमें युद्धका अवसर उपस्थित होता है। इस युद्धके लिये ही कवच, अस्त्र-शस्त्र और धनुषका आविष्कार हुआ है इति श्रीमहाभारते उद्योगपर्वणि सञ्जययानपर्वणि कृष्णवाक्ये एकोनत्रिंशो 5ध्याय:
yadā gṛdhyet parabhūtau nṛśaṁso vidhiprakopād balam ādadānaḥ | tato rājñām abhavad yuddham etat tatra jātaṁ varma śastra dhanuś ca ||
เมื่อใดคนโหดเหี้ยมเกิดความโลภในทรัพย์ของผู้อื่น และด้วยแรงผลักจากพิโรธแห่งชะตากรรมจึงเริ่มรวบรวมกำลังเพื่อกดขี่ เมื่อนั้นในหมู่กษัตริย์ย่อมเกิดวาระแห่งสงคราม และเพื่อสงครามนั้นเอง เกราะ อาวุธ และคันธนูจึงบังเกิดขึ้น—เป็นเครื่องมือที่ถือกำเนิดจากความขัดแย้งและความโลภที่ก่อมันขึ้นมา
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
War is portrayed as arising when ruthless greed targets another’s wealth and power is amassed for oppression; weapons and armor are thus framed as products of moral failure and conflict rather than ideals in themselves.
Vāyudeva explains to the listener(s) a causal chain: covetousness and cruelty lead a person to gather an army under the pressure of destiny’s wrath, which then creates a situation where kings go to war; the verse concludes by linking the very invention/appearance of martial equipment to such warfare.