Shloka 13
Udyoga-parva Adhyāya 28: Dharmādharmalakṣaṇa in Āpad
Crisis-Discernment of Right and Wrong
जिन्होंने देवताओंमें श्रेष्ठ स्थान पानेकी इच्छासे तन््द्रारहित होकर ब्रह्मचर्य-व्रतका पालन किया था, वे महातेजस्वी बलसूदन इन्द्र भी आलस्य छोड़कर (कर्मपरायण होकर ही) मेघगर्जनाद्वारा आकाश तथा दिशाओंको गुँजाते हुए समय-समयपर वर्षा करते हैं ।।
hitvā sukhaṁ manasaś ca priyāṇi tena śakraḥ karmaṇā śraiṣṭhyam āpa | satyaṁ dharmaṁ pālayann apramatto damaṁ titikṣāṁ samatāṁ priyaṁ ca ||
วายุกล่าวว่า—เมื่อสละความสุขส่วนตนและสิ่งอันเป็นที่รักของใจแล้ว ศักระ (อินทร์) ก็ได้บรรลุความเป็นเลิศสูงสุดด้วยการกระทำอันมีวินัย เขาเฝ้าระวังไม่ประมาท ดำรงไว้ซึ่งสัจจะและธรรมะ ฝึกการสำรวมอินทรีย์ ความอดทน ความเสมอภาคแห่งใจ และความประพฤติที่เป็นที่พอใจและเป็นประโยชน์แก่ชนทั้งปวง
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
Supremacy and true excellence arise from renouncing indulgent comfort and steadily practicing dharma: truthfulness, vigilant responsibility, self-restraint, endurance, and equanimity. The verse frames greatness as the result of ethical discipline (karma aligned with dharma), not mere privilege.
Vāyu cites Indra as an exemplar: by giving up personal pleasures and remaining alert in righteous conduct, Indra attained preeminence among the gods. The statement functions as moral instruction within the Udyoga Parva’s counsel-oriented setting.