Shloka 5
Udyoga-parva Adhyāya 27 — Saṃjaya’s Counsel on Dharma, Desire, and the Non-Perishing of Karma
अविनाशमिच्छतां ब्राह्मणानां प्रायश्षित्तं विहितं यद् विधात्रा । सम्पश्येथा: कर्मसु वर्तमानान् विकर्मस्थान् संजय गर्हयेस्त्वम्,सूत! (जीविकाका मुख्य साधन न होनेपर) ब्राह्मणोंका नाश न हो जाय, ऐसी इच्छा रखनेवाले विधाताने जो (उनके लिये अन्य वर्णोकी वृत्तिसे जीविका चलाकर अन्तमें) प्रायश्चित्त करनेका विधान किया है, उसपर दृष्टिपात करो। फिर यदि हम आपत्तिकालमें भी (स्वाभाविक) कर्मोमें ही लगे हों और आपत्तिकाल न होनेपर भी अपने वर्णके विपरीत कर्मोमें स्थित हो रहे हों तो उस दशामें हमें देखकर तुम (अवश्य) हमारी निन््दा करो
avināśam icchatāṃ brāhmaṇānāṃ prāyaścittaṃ vihitaṃ yad vidhātrā | sampaśyethāḥ karmasu vartamānān vikarmasthān saṃjaya garhayes tvam, sūta ||
ยุธิษฐิระกล่าวว่า “โอ้สารถี จงพิจารณาบัญญัติแห่งการชดใช้ (ปรายัศจิตตะ) ที่ผู้สร้างทรงกำหนดไว้ เพื่อมิให้หมู่พราหมณ์ถึงความเสื่อมสูญ และสัญชัย หากในยามวิกฤตเรายังประกอบหน้าที่อันควรแก่ตน แต่เมื่อมิใช่ยามวิกฤตกลับตั้งอยู่ในกิจที่ขัดต่อฐานะของตน—เมื่อเห็นเราในสภาพนั้น เจ้าจงตำหนิเราโดยแท้”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Even when exceptional allowances exist for survival in crisis, ethical life requires returning to one’s proper duties when the crisis ends; persisting in improper conduct without necessity deserves censure, and accountability should be welcomed.
Yudhiṣṭhira addresses Sañjaya, invoking a divinely sanctioned framework of expiation connected with preserving the Brahmin order, and tells him to judge and openly criticize them if they are seen acting against rightful duty when no emergency compels it.