Shloka 106
Udyoga Parva, Adhyaya 2 — Baladeva’s Counsel on Peace, Restitution, and Court Protocol
उत्सृज्य तान् सौबलमेव चायं॑ समाह्दयत् तेन जितो$क्षवत्याम् । अजमीढवंशी कुरुश्रेष्ठ युधिष्ठिर जूएका खेल नहीं जानते थे। इसीलिये समस्त सुहृदोंने इन्हें मना किया था, (परंतु इन्होंने किसीकी बात नहीं मानी।) दूसरी ओर गान्धारराजका पुत्र शकुनि जूएके खेलमें निपुण था। यह जानते हुए भी ये उसीके साथ बारंबार खेलते रहे। इन्होंने कर्ण और दुर्योधनको छोड़कर शकुनिको ही अपने साथ जूआ खेलनेके लिये ललकारा था। उस सभामें दूसरे भी हजारों जुआरी मौजूद थे, जिन्हें युधिष्ठिर जीत सकते थे। परंतु उन सबको छोड़कर इन्होंने सुबलपुत्रको ही बुलाया। इसीलिये उस जूएमें इनकी हार हुई
utsṛjya tān saubalam eva cāyaṁ samāhvayat tena jito ’kṣavatyām | ajamīḍhavaṁśī kuruśreṣṭha yudhiṣṭhira
พระพลรามตรัสว่า “ยุดิษฐิระ ผู้ประเสริฐแห่งกุรุ ผู้สืบสายอชมีฑะ ละทิ้งผู้อื่นทั้งหมด แล้วท้าประลองเล่นสกากับสौบาละ (ศกุนิ) เพียงผู้เดียว และก็พ่ายแพ้แก่เขาในเกมลูกเต๋า แม้สหายจะห้ามปราม เขาก็มิฟัง ทั้งที่รู้ว่าศกุนิชำนาญในการพนัน ก็ยังเลือกเขาเป็นคู่แข่งครั้งแล้วครั้งเล่า ในสภานั้นยังมีนักพนันอีกมากที่ยุดิษฐิระพอจะชนะได้ แต่เขากลับละไว้ทั้งหมดแล้วเรียกแต่บุตรสุบาละ ดังนั้นความพ่ายแพ้จึงมิใช่เพียงโชคชะตา หากเป็นผลแห่งการเลือกคู่แข่งโดยเจตนาอันบกพร่องในทางธรรม”
बलदेव उवाच
Educational Q&A
The verse stresses moral agency: downfall can follow when one ignores wise counsel and knowingly chooses a harmful contest or companion. Yudhiṣṭhira’s defeat is framed as the result of a deliberate, ethically unsound decision—challenging the most skilled and unscrupulous gambler—rather than mere fate.
Balarāma comments on the earlier dice episode: Yudhiṣṭhira, though warned by well-wishers, set aside other possible opponents and specifically summoned Saubala (Śakuni) to gamble; Śakuni then defeated him in the dice-game, leading to the catastrophic consequences remembered in the epic.