Shloka 8
Ulūka’s Provocative Envoy-Speech in the Pāṇḍava Camp
Ulūka-dūta-vākya
संजय उवाच त्वद्युक्तोडयमनुप्रश्नो महाराज यथेच्छसि । नतु दुर्योधने दोषमिममाधातुमरहसि
sañjaya uvāca tvadyukto ’yam anupraśno mahārāja yathecchasi | na tu duryodhane doṣam imam ādhātum arhasi ||
สัญชัยกล่าวว่า “ข้าแต่มหาราช คำถามต่อเนื่องของพระองค์ชอบแล้ว พระองค์จะทรงไต่ถามตามพระประสงค์ก็ได้ แต่ไม่ควรโยนความผิดแห่งสงครามนี้ไว้ที่ทุรโยธน์เพียงผู้เดียว”
संजय उवाच
Educational Q&A
Moral responsibility for a great calamity like war should not be simplistically assigned to a single person; a ruler must examine broader causes, shared agency, and the ethical failures that enable conflict.
Sanjaya addresses Dhritarashtra, affirming that the king’s questioning is appropriate, but cautions him against attributing the entire fault of the impending war solely to Duryodhana.