Shloka 36
Droṇa–Vidura–Gāndhārī Counsel in the Royal Assembly (धर्मार्थयुक्ता सभा-उपदेश-प्रकरणम्)
एवं तामनुनीयाहं मातरं जनमेव च
evaṁ tām anunīyāhaṁ mātaraṁ janameva ca, mahārāja! itthaṁ mātaraṁ tathānyān janān anunaya-vinayābhyāṁ anukūlān kṛtvā mātṛ-sahito ’haṁ mahāmuniṁ vyāsaṁ prasādya bhrātuḥ strībhiḥ putrotpādanārthaṁ taṁ prārthitavān. bharatakula-bhūṣaṇa! maharṣiḥ kṛpāṁ cakāra, tābhiś ca strībhiḥ trīn putrān ajījanat.
ภีษมะกล่าวว่า “ข้าแต่มหาราช เมื่อข้าพเจ้าเกลี้ยกล่อมมารดาและผู้อื่นด้วยถ้อยคำอ่อนน้อมจนยอมตามแล้ว ข้าพเจ้าพร้อมมารดาได้เข้าเฝ้ามหามุนีวยาสะให้ท่านพอพระทัย แล้วทูลขอให้ท่านให้กำเนิดโอรสกับชายาของน้องชาย เพื่อมิให้ราชวงศ์สูญสิ้น โอ้ผู้เป็นเครื่องประดับแห่งวงศ์ภารตะ ฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่ทรงเมตตา ยอมรับ และให้กำเนิดโอรสสามองค์จากสตรีเหล่านั้น”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage highlights a ruler’s and elder’s responsibility to preserve social and dynastic order through lawful, socially sanctioned means, using humility and persuasion rather than coercion. It frames Vyasa’s act as compassion in service of lineage and stability, underscoring that intention (protecting the kingdom and family line) and proper procedure matter in dharmic decision-making.
Bhishma recounts how he and his mother Satyavati persuaded the concerned parties and then approached the sage Vyasa. They requested him to beget heirs through Vichitravirya’s widowed queens so the Kuru line would continue. Vyasa agreed and fathered three sons, ensuring succession.