Shloka 13
उद्योगपर्व — अध्याय १४१: कर्ण–कृष्णसंवादः, उत्पात-स्वप्न-लक्षणानि
Karna–Krishna Dialogue: Omens and Dream-Signs
युद्धायापततस्तूर्ण वारितान् सव्यसाचिना । न तदा भविता त्रेता न कृत॑ द्वापरं न च,जब तुम देखोगे कि युद्धमें आचार्य द्रोण, शान्तनुनन्दन भीष्म, कृपाचार्य, राजा दुर्योधन और सिन्धुराज जयद्रथ ज्यों ही युद्धके लिये आगे बढ़े हैं त्यों ही सव्यसाची अर्जुनने तुरंत उन सबकी गति रोक दी है, तब तुम हक््के-बक्केसे रह जाओगे और उस समय तुम्हें सत्ययुग, त्रेता और द्वापर कुछ भी सूझ नहीं पड़ेगा
sañjaya uvāca | yuddhāyāpatatas tūrṇaṁ vāritān savyasācinā | na tadā bhavitā tretā na kṛtaṁ dvāparaṁ na ca ||
สัญชัยกล่าวว่า “เมื่อท่านเห็นผู้ที่พุ่งเข้าสู่สงครามอย่างรวดเร็วถูกสวยัสาจิน (อรชุน) สกัดไว้ในทันที ท่านจะยืนตะลึงงัน; ณ ขณะนั้น ในใจท่านจะไม่เหลือแม้ความนึกถึงกฤตยุค ตเรตายุค หรือทวาปรยุคเลย”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how overwhelming martial excellence can shatter ordinary moral and temporal frameworks: in the shock of seeing Arjuna halt the onrushing fighters, the mind loses its usual bearings—even the familiar categories of the yugas (Kṛta, Tretā, Dvāpara) fail to arise. It underscores the psychological force of dharma-conflict when power and fate converge.
Sañjaya foretells to Dhṛtarāṣṭra that when the Kaurava side advances eagerly toward war and Arjuna immediately checks their momentum, Dhṛtarāṣṭra will be left stunned and disoriented, unable to think clearly even in terms of the traditional cosmic ages.