Previous Verse
Next Verse

Shloka 28

Vidurā–Putra Saṃvāda: Utsāha, Kīrti, and Kṣātra Resolve

Udyoga-parva 131

यत्र दानपतिं शूर॑ क्षुधिता: पृथिवीचरा: । प्राप्य तुष्टा: प्रतिष्ठन्ते धर्म: को5भ्यधिकस्तत:,भूतलपर विचरनेवाले भूखे मानव जहाँ दानपति, शूरवीर क्षत्रियके समीप पहुँचकर अन्न-पानसे पूर्णतः संतुष्ट हो अपने घरको जाते हैं, वहाँ उससे बढ़कर दूसरा धर्म क्या हो सकता है?

ณ ที่ซึ่งผู้คนผู้หิวโหยซึ่งเที่ยวไปบนแผ่นดิน ได้เข้าถึงกษัตริย์นักรบผู้เป็นทานบดี แล้วอิ่มเอมด้วยอาหารและน้ำดื่มจนพอใจ ก่อนกลับเรือนของตน—จะมีธรรมะใดเลิศยิ่งกว่านี้เล่า?

यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र
FormAdverb (relative); locative sense 'where'
दानपतिम्the lord of gifts / generous patron
दानपतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootदानपति
FormMasculine, Accusative, Singular
शूरम्brave (man)
शूरम्:
Karma
TypeAdjective
Rootशूर
FormMasculine, Accusative, Singular
क्षुधिताःhungry
क्षुधिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootक्षुधित
FormMasculine, Nominative, Plural
पृथिवीचराःearth-roamers / people moving on the earth
पृथिवीचराः:
Karta
TypeNoun
Rootपृथिवीचर
FormMasculine, Nominative, Plural
प्राप्यhaving reached
प्राप्य:
TypeVerb
Rootप्र-आप्
FormAbsolutive (क्त्वा/ल्यप्), indeclinable
तुष्टाःsatisfied
तुष्टाः:
Karta
TypeAdjective
Rootतुष्ट
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रतिष्ठन्तेthey settle/return (to their place)
प्रतिष्ठन्ते:
TypeVerb
Rootप्र-स्था
FormPresent, Ātmanepada, 3rd person, Plural
धर्मःdharma / righteous duty
धर्मः:
Karta
TypeNoun
Rootधर्म
FormMasculine, Nominative, Singular
कःwhat? / which?
कः:
Karta
TypePronoun
Rootकिम्
FormMasculine, Nominative, Singular
अभ्यधिकःgreater / superior
अभ्यधिकः:
Karta
TypeAdjective
Rootअभ्यधिक
FormMasculine, Nominative, Singular
ततःthan that / from that
ततः:
Apadana
TypePronoun
Rootतद्
FormAblative, Singular (gender-neutral pronominal form)

वायुदेव उवाच