Shloka 3
Udyoga Parva, Adhyāya 101: Bhogavatī-varṇana, Nāga-vaṃśa-kathana, and Sumukha-vivāha-prastāva
ये सुरभि पृथ्वीके सारतत्त्वसे प्रकट, छः रसोंके सारभागसे संयुक्त एवं सर्वोत्तम, अनिर्वचनीय एकरसरूप क्षीरको सदा अपने स्तनोंसे प्रवाहित करती रहती हैं ।। अमृतेनाभितृप्तस्य सारमुद्गिरत: पुरा । पितामहस्य वदनादुदतिष्ठ दनिन्दिता
amṛtenābhitṛptasya sāram udgirataḥ purā | pitāmahasya vadanād udatīṣṭha daninditā ||
นารทกล่าวว่า “โอ้ผู้ปราศจากมลทิน ในกาลก่อน เมื่อปิตามหพรหมผู้เอิบอิ่มด้วยอมฤต กำลังเปล่งถ้อยคำอันเป็นแก่นสารแห่งการสร้างสรรค์ สิ่งนี้ก็บังเกิดขึ้นจากพระโอษฐ์ของท่าน สุรภีผู้ปรากฏจากสาระแห่งปฐพี ประกอบด้วยแก่นแห่งรสทั้งหก ย่อมหลั่งน้ำนมรสเอกอันประเสริฐยิ่ง—ยากจะพรรณนา—จากถันของนางอยู่เป็นนิตย์”
नारद उवाच
Educational Q&A
The verse frames nourishment (milk/essence) as divinely sourced and intrinsically pure, suggesting that sustaining life and social order depends on preserving what is ‘sāra’—the best, ethical essence—rather than pursuing mere power or conflict.
Nārada recounts an ancient origin account: from Brahmā, satisfied with amṛta and speaking forth the essence, a wondrous substance (linked with Surabhi’s ever-flowing milk) is said to have arisen, emphasizing a sacred provenance for life-sustaining abundance.