Shloka 22
Vṛtra’s Cosmic Threat, Viṣṇu’s Upāya, and the Conditional Vulnerability
Udyoga-parva 10
यद् ब्रूथ तच्छुतं सर्व ममापि शृणुतानघा: । संधि: कथं वै भविता मम शक्रस्य चोभयो: । तेजसोर्हि द्वयोदेवा: सख्यं वै भविता कथम्,“इससे तुम्हें सुख मिलेगा और इन्द्रके सनातन लोकोंपर भी तुम्हारा अधिकार रहेगा।' ऋषियोंकी यह बात सुनकर महाबली वृत्रासुरने उन सबको मस्तक झुकाकर प्रणाम किया और इस प्रकार कहा--“महाभाग देवताओ! महर्षियो तथा गन्धर्वों! आप सब लोग जो कुछ कह रहे हैं, वह सब मैंने सुन लिया। निष्पाप देवगण! अब मेरी भी बात आपलोग सुनें। मुझमें और इन्द्रमें संधि कैसे होगी? दो तेजस्वी पुरुषोंमें मैत्रीका सम्बन्ध किस प्रकार स्थापित होगा?”
Śalya uvāca: yad brūtha tac chrutaṁ sarvaṁ mamāpi śṛṇutānaghāḥ | sandhiḥ kathaṁ vai bhavitā mama śakrasya cobhayoḥ | tejasor hi dvayor devāḥ sakhyaṁ vai bhavitā katham ||
โอ้ผู้ปราศจากบาปทั้งหลาย! สิ่งที่พวกท่านกล่าวมาทั้งหมด ข้าพเจ้าได้สดับแล้ว; บัดนี้จงฟังถ้อยคำของข้าพเจ้าด้วย. จะมีสนธิสัญญาแท้จริงระหว่างข้าพเจ้ากับศักระ (อินทรา) ได้อย่างไร? โอ้เหล่าเทพ! มิตรภาพจะตั้งมั่นระหว่างผู้มีเดชานุภาพอันลุกโชนสองฝ่ายได้อย่างไร?
शल्य उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical difficulty of reconciliation when both sides are driven by intense power and rivalry: mere counsel toward peace is not enough unless pride and the will to dominate are restrained.
Śalya addresses the assembled ‘sinless’ gods, saying he has heard their advice and then questions the feasibility of a treaty and friendship with Śakra (Indra), arguing that between two equally formidable powers, amity is hard to establish.