Shloka 33
अरण्यवृत्ति-वैराग्योपदेशः | Forest Discipline and the Program of Non-Attachment
जन्ममृत्युजराव्याधिवेदनाभिरभिद्रुतम् । अपारमिव चास्वस्थ॑ संसारं त्यजत: सुखम्,इस संसारमें जन्म, मृत्यु, जरा, व्याधि और वेदनाओंका आक्रमण होता ही रहता है, जिससे यहाँका जीवन कभी स्वस्थ नहीं रहता। जो अपार-सा प्रतीत होनेवाले इस संसारको त्याग देता है, उसीको सुख मिलता है
janma-mṛtyu-jarā-vyādhi-vedanābhir abhidrūtam | apāram iva cāsvasthaṁ saṁsāraṁ tyajataḥ sukham ||
สังสารวัฏนี้ถูกโถมกระหน่ำอยู่เสมอด้วยการเกิด ความตาย ความชรา โรคภัย และความเจ็บปวด; เพราะฉะนั้นชีวิตในที่นี้ย่อมไม่อาจมั่นคงเป็นสุขอย่างแท้จริงได้. ความสุขเป็นของผู้ที่ละสังสาระนี้ซึ่งดูประหนึ่งไร้ขอบเขตและไม่ให้ความผาสุกยั่งยืน.
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Worldly life is inherently marked by unavoidable afflictions—birth, death, aging, disease, and pain—so lasting happiness is not found by clinging to saṁsāra. True well-being is associated with tyāga (renunciation), i.e., turning away from attachment to the endless cycle and seeking liberation-oriented values.
In the Śānti Parva’s reflective setting, Yudhiṣṭhira voices a sober assessment of human existence after the war, emphasizing the pervasive nature of suffering and the ethical-philosophical conclusion that one should cultivate detachment and renunciation to attain genuine peace.