Shloka 29
राष्ट्रगुप्ति-संग्रहः
Protection of the Realm and Principles of Revenue & Local Administration
वह लोगोंसे कहे--'सज्जनो! अपने देशपर यह बहुत बड़ी आपत्ति आ पहुँची है। शत्रुदलके आक्रमणका महान् भय उपस्थित है। जैसे बाँसमें फलका लगना बाँसके विनाशका ही कारण होता है, उसी प्रकार मेरे शत्रु बहुत-से लुटेरोंको साथ लेकर अपने ही विनाशके लिये उठकर मेरे इस राष्ट्रको सताना चाहते हैं ।। अस्यामापदि घोरायां सम्प्राप्ते दारुणे भये | परित्राणाय भवतः प्रार्थयिष्ये धनानि वः,“इस घोर आपत्ति और दारुण भयके समय मैं आप लोगोंकी रक्षाके लिये (ऋणके रूपमें) धन माँग रहा हूँ
bhīṣma uvāca | asyām āpadi ghorāyāṃ samprāpte dāruṇe bhaye | paritrāṇāya bhavataḥ prārthayiṣye dhanāni vaḥ ||
ภีษมะกล่าวว่า “บัดนี้มหันตภัยอันน่าสะพรึงได้บังเกิดแก่เรา และความหวาดกลัวอันร้ายแรงก็ผุดขึ้น ข้าพเจ้าจึงขอทรัพย์จากท่านทั้งหลาย—มิใช่เพื่อความสำราญของตน หากเพื่อคุ้มครองท่านทั้งปวง ในยามคับขันเช่นนี้ การรวบรวมทรัพยากรเพื่อการป้องกันร่วมกันย่อมเป็นหน้าที่แห่งธรรม เพราะความปลอดภัยของราษฎรและความดำรงมั่นของแว่นแคว้นขึ้นอยู่กับความเกื้อกูลร่วมกันอย่างทันท่วงที”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
In a grave public emergency, seeking resources from the community for their protection is presented as a legitimate and duty-bound act of kingship (rājadharma), provided the aim is collective safety rather than personal gain.
Bhishma describes a moment of severe danger and states that he will request wealth from the people as a protective measure—funds to organize defense and safeguard the realm during a threatening crisis.