Shloka 43
ऋत्विग्धर्मः, दक्षिणा-न्यायः, तपसः परमार्थः
Ritvij-Dharma, the Norm of Dakṣiṇā, and the Higher Meaning of Tapas
Devanagari script
यस्मिन्नेतानि दृश्यन्ते स पुरोहित उच्यते । जिनमें क्रूरताका सर्वथा अभाव है, जो सत्यभाषण करनेवाले और सरल हैं, जो व्याज नहीं लेते तथा जिनमें द्रोह और अभिमानका अभाव है, जिनमें लज्जा, सहनशीलता, इन्द्रियसंयम और मनोनिग्रह आदि गुण देखे जाते हैं, वे ही पुरोहित कहलाते हैं
Translation
ผู้ใดปราศจากความโหดร้ายโดยสิ้นเชิง เป็นผู้กล่าวสัตย์และมีใจซื่อตรง ไม่รับดอกเบี้ย ปราศจากการคดทรยศและความทะนงตน อีกทั้งมีความละอาย ความอดทน การสำรวมอินทรีย์ และการข่มใจเป็นคุณธรรมปรากฏ—ผู้นั้นแลจึงเรียกว่า “ปุโรหิต”
Word by Word
यस्मिन्in whom/wherein
यस्मिन्:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Singular
एतानिthese (qualities)
एतानि:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Nominative, Plural
दृश्यन्तेare seen/are observed
दृश्यन्ते:
TypeVerb
Rootदृश्
FormPresent, Third, Plural, Atmanepada, Passive/Impersonal (are seen)
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
पुरोहितःpurohita (family priest)
पुरोहितः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरोहित
FormMasculine, Nominative, Singular
उच्यतेis called
उच्यते:
TypeVerb
Rootवच्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada, Passive
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes