Shloka 21
सर्व जिद्ठां मृत्युपदमार्जवं ब्रह्मण: पदम् । एतावान् ज्ञानविषय: कि प्रलाप: करिष्यति,सारी कुटिलता मृत्युका स्थान है और सरलता परब्रह्मकी प्राप्तिका स्थान है। इतना ही ज्ञानका विषय है और सब प्रलापमात्र है, वह किस काम आयेगा?
sarvaṁ jihvāṁ mṛtyu-padam ārjavaṁ brahmaṇaḥ padam | etāvān jñāna-viṣayaḥ kiṁ pralāpaḥ kariṣyati ||
ความคดเคี้ยวทั้งปวงเป็นที่หยุดพักบนทางสู่ความตาย; ความตรง (อารชวะ) เป็นที่หยุดพักบนทางสู่พรหมัน. ขอบเขตแห่งญาณมีเพียงเท่านี้—แล้วถ้อยคำเพ้อพร่ำต่อไปจะมีประโยชน์อันใด
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhishma contrasts moral crookedness (kutilatā) with straightforward sincerity (ārjava): deceit and duplicity lead to ruin, while simplicity and rectitude lead toward Brahman (liberation). He dismisses further clever argumentation as mere pralāpa—talk without transformative value.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and conduct, Bhishma continues advising Yudhishthira. Here he distills the ethical message into a sharp maxim: cultivate straightforwardness as the spiritual path, and avoid vain disputation or rhetorical excess.