Shloka 14
Purohita-Niyoga and the Brahma–Kṣatra Concord
Aila–Kaśyapa Saṃvāda
ब्रह्मवृक्षो रक्ष्यमाणो मधु हेम च वर्षति । अरक्ष्यमाण: सततमश्रु पापं च वर्षति,ब्राह्मणरूपी वृक्षकी यदि रक्षा की जाती है तो वह मधुर सुख और सुवर्णकी वर्षा करता है और यदि उसकी रक्षा नहीं की गयी तो उससे निरन्तर दुःखके आँसुओं और पापकी वृष्टि होती है
brahmavṛkṣo rakṣyamāṇo madhu hema ca varṣati | arakṣyamāṇaḥ satatam aśru pāpaṃ ca varṣati ||
กาศยปกล่าวว่า “พราหมณ์ดุจพฤกษาแห่งพรหมัน เมื่อได้รับการคุ้มครองย่อมโปรยความหวานดุจน้ำผึ้งและความมั่งคั่งดุจทองคำ แต่เมื่อไร้การคุ้มครอง ย่อมพรั่งพรูน้ำตาแห่งความทุกข์และก่อให้เกิดบาปอยู่เนืองนิตย์ เพราะฉะนั้น การพิทักษ์พราหมณ์ย่อมธำรงสวัสดิภาพและยับยั้งความเสื่อมแห่งธรรม”
कश्यप उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that protecting and honoring the Brāhmaṇa (symbolized as a ‘Brahman-tree’) yields sweet and prosperous outcomes, while neglecting that duty leads to ongoing suffering and the spread of sin; social and moral welfare depend on safeguarding dharma-supporting persons.
In Śānti Parva’s rājadharma-oriented instruction, the sage Kaśyapa speaks in a didactic tone, using a vivid metaphor: a protected sacred tree gives honey and gold, but an unprotected one produces tears and sin—urging rulers and society to maintain protective care for Brāhmaṇas and dharmic institutions.